menu_open Columnists
Cemil Gözel

Cemil Gözel

Aydınlık

We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Selçuk Ülger’i okurken…

Selçuk Ülger’i okurken…

“Şu kısa hayatlarımızın akıp giderken ruhlarımıza boca ettiği pisliklerden arınmanın en iyi yolu yazmaktı belki…” Selçuk...

yesterday 10

Aydınlık

Cemil Gözel

İspanya’nın İran tutumunda tarihî dayanaklar

İspanya hükûmetinin İran-ABD/İsrail savaşına mesafeli yaklaşımı epey takdir topladı, özellikle Türkiye’de. Madrid yönetimi, önce...

15.03.2026 20

Aydınlık

Cemil Gözel

Marx, Althusser ve Eagleton

Marksist estetikte göreli özerklik tartışmasını, bir önceki yazıda Marx’tan Lukács’a uzanan kuramsal hat üzerinden ele almıştık. Ne...

08.03.2026 20

Aydınlık

Cemil Gözel

ORANTISIZLIK VE ÖZERKLİK-1 Marx, Mehring ve Lukács

Marksist estetiğin teorik yapısının kurulmasında, Marx’ın, Grundrisse’nin Giriş bölümündeki “sanatın bazı altın çağları,...

01.03.2026 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Zararsız radikalizm ve Chomsky meselesi

22.02.2026 80

Aydınlık

Cemil Gözel

Maddenin iki bilgisi: Sanat ve bilim

İnsanın doğa ile kurduğu ilişki, yalnızca bir uyum sağlama ilişkisi olarak görülemez. Bu ilişki her şeyden önce bir dönüştürme...

15.02.2026 30

Aydınlık

Cemil Gözel

Dünya edebiyatı geri çekildi ama…

Dünya edebiyatı kavramı 19. yüzyılın hümanizmi ile tarihsel materyalizmin kesişiminde doğdu. Goethe’nin hümanizmi ile Marx ve Engels’in...

08.02.2026 20

Aydınlık

Cemil Gözel

Dünya edebiyatının tarihsel mantığı

Dünya edebiyatı fikrine, 1827 yılında Goethe’de rastlıyoruz; şöyle demiştir: “Ulusal edebiyat artık anlamını yitirmiştir. Dünya...

01.02.2026 7

Aydınlık

Cemil Gözel

Tarihin edebiyattaki izleri

Başlangıçta edebiyatın bir koluydu tarih; yolları ayrıldı daha sonra. Artık tarih başlı başına bir disiplindir. İyi ki öyledir. Çünkü...

26.01.2026 70

Aydınlık

Cemil Gözel

Tarihin ve edebiyatın ayak izleri

Eski Yunan dünyasında tarih, bugünkü gibi kurumsallaşmış bir disiplin değildi. Edebiyatın bir kolu sayılıyordu. Yunanlılar için tarih...

19.01.2026 30

Aydınlık

Cemil Gözel

Türk romanının tarihsel deneyimi

Türk romanı üzerine yazdığım son iki yazıda, Batı romanı ile karşılaştırarak ulaşılan gecikme ve eksiklik eşitliğini özellikle...

13.01.2026 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Türk romanı üzerine yeniden düşünmek

Güzin Dino, 1969’da kaleme aldığı “Türk Romanının Doğuşu” başlıklı çalışmasında, o güne dek Türkiye’de romanın “kesin bir...

05.01.2026 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Türk romanına tarihselliğin baskısı

Güzin Dino’ya göre, “Türk romanı hem geç doğmuştur hem de aceleye gelmiştir. Roman türüne ancak 19. yüzyılın ikinci yarısında...

28.12.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Goethe’de sanat ve gerçekliğin yapısı

Goethe’nin Eckermann’la sohbetlerinde ve Diderot’yla girdiği tartışmalarda ortaya koyduğu estetik görüşler, evrensel bir düşünsel...

21.12.2025 9

Aydınlık

Cemil Gözel

Yaprağın dönüşümü ve sanatta gerçeklik

Goethe, 1780 yılıyla birlikte doğa bilimleriyle ilgilenmiş ve bitki bilim alanındaki çalışmaları onu “bütün bitki organlarının ilksel...

14.12.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Gerçeklik ve imge

Bir sahne düşünün: Birçok sanatçı yan yana sıralanmış, önlerinde duran nesne aynı nesnedir; manzara ve ışık aynıdır, hatta o nesne...

07.12.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Kapitalist ideolojinin çırpınışı: Teknofeodalizm

Genel kabul kapitalizmin 18. yüzyılda tarih sahnesine çıktığıdır. O tarihten bu yana, her kriz döneminden sonra ya da krizlerin eşiğinde...

02.12.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Çağdaş Sanatın Sahtekârlığı-6 Bir norm olarak vasatlık

Önceki yazımda vasatlığın, bir istisna değil, çağdaş sanatta norm haline geldiğine değinmekle yetinmiştim. Yüzeyde duran bir tespitti o;...

23.11.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Çağdaş Sanatın Sahtekârlığı -5- Biriciklikten endüstrileşmeye

“Kendine mal etmeler, seri üretimler ve hazır nesne anlayışı sanatı sulandırmayı, yıkmayı ve küçümsemeyi amaçlar.”A. Lésper ...

17.11.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Çağdaş Sanatın Sahtekârlığı - 4 Eserin önüne geçen bağlam

Bağlamın eserin önüne geçmesi, çağdaş sanat eleştirilerinde yabana atılamayacak bir sorun. Lesper’in dogma listesinde de öne çıkan...

09.11.2025 8

Aydınlık

Cemil Gözel

Çağdaş Sanatın Sahtekârlığı - 3 Küratöryal güç ve yıkıcı ittifak

“Küratörün söylemi piyasanın söylemidir, küratör bir satıcıdır. Ürün, yani sanatçı değişebilir; satıcı ise sabittir.”A. Lesper ...

02.11.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Çağdaş Sanatın Sahtekârlığı - 2 TEK OTORİTE: KAVRAM

“İhtiyacımız olan sanattır, boş inançlar değil. Fakat nasıl eskiden din adına korkunç suçlar işlendiyse şimdi de her şeyin sanat...

26.10.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

‘Çağdaş sanatın sahtekârlığı’ – 1 Dogmalaşan sanat ve gerçeklikten kopuş

Sarsıcı bir kitap: Çağdaş Sanatın Sahtekârlığı. İspanyolca kaleme alınmış, 2015 yılında yayımlanmış; Can Sanat Yayınları’nın...

19.10.2025 20

Aydınlık

Cemil Gözel

Sanat ve doğa

John Berger sanatın, insanın doğadan daha güvenilir bir karşılık bulma arayışını sahneye koyduğunu söylemişti. Kuşkusuz doğa...

12.10.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Sanatta yanlılık

Lukacs’a göre edebiyatın özsel belirtilerinden biri yanlılıktır; bir estetik ve tarihsel bilgidir bu, edebiyatın özü üzerine kuramsalbir...

05.10.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Wilhelm Schmid’de aşk fenomeni

Wilhelm Schmid’in “Aşk” kitabını önemsiyorum. Çünkü Schmid aşkı idealize etmiyor kitabında, aksine, onu alabildiğine gerçekçi bir...

29.09.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Sanat ve ideoloji

Louis Althusser, sanat yapıtının ideolojiyi yansıtmadığını, ele verdiğini söylemişti. Bu ayrım, onun genel ideoloji anlayışıyla...

21.09.2025 20

Aydınlık

Cemil Gözel

Aşkın övgüsü, çağın yergisi

İnsan zihni “şeyler”i karşıtıyla düşünmeye yatkındır. Çünkü böyle bir düşünme biçimi, özellikle gündelik kavrayışta, hızlı...

14.09.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Yazar ve yazgı

Samuel Beckett’in incelemesinden, 1930’ların Fransa’sında Marcel Proust’un çok az okunduğunu öğreniyoruz. Modern zamanın en önemli...

08.09.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Yazının arayışı ya da arayışın yazısı

İnsan niçin yazar? Aristoteles’ten bu yana hep sorulan, basit ama derin bir sorudur bu. Aristoteles için yazı, insanın “logos” sahibi bir...

31.08.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Yazmak

Yazının gelişiminden beri, insanın niçin yazdığı sorusu, farklı içeriklerle ama benzer bir merakla sorulmuş, insanın anlam arayışının...

24.08.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Yazmalı Defter’e dair

“Yazmalı Defter”i bir süre düşürmedim elimden. Faruk Duman, bu görece kısa ama yoğun kitapla yazı denilen denizin derinliklerine dalıyor...

17.08.2025 20

Aydınlık

Cemil Gözel

Nermi Uygur üzerine notlar - 5

Yaşama Felsefesi, Nermi Uygur’un önemsediğim kitaplarından biri. Uygur bu kitapla felsefi denemenin en yetkin örneklerinden birini yaratıyor....

10.08.2025 20

Aydınlık

Cemil Gözel

Nermi Uygur üzerine notlar - 4

Nermi Uygur “devrim” diyor “Yaşama Felsefesi”nde, “yeni bir ufka sıçramaktır. Bu saptama üzerine epey düşündüğümü söylemeliyim....

03.08.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Nermi Uygur üzerine notlar - 3

Nermi Uygur felsefesi, doğrudan ve derinlemesine yansıyor edebiyatı ele alış biçimine. Ona göre edebiyat, içine kapalı, salt biçimsel ya da...

27.07.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Nermi Uygur üzerine notlar - 2

Nermi Uygur’un felsefe dünyasında içe kapalı bir yapı değil benlik; derinleşmek için başka’ya yönelmek, şeylerle, zamanla, anlamla ve...

20.07.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel

Nermi Uygur üzerine notlar - 1

2025, Nermi Uygur’un doğumunun yüzüncü senesi. Artık, epeydir ertelediğim bir yazıyı, Nermi Uygur’un bendeki izdüşümünü yazabilirim....

13.07.2025 10

Aydınlık

Cemil Gözel