Zirvede Anlaşma kapsamında “Stratejik, Siyasi ve Savunma Komitesi”nin ilk toplantısı yapıldı. Görüşmelerde bölgesel ve uluslararası güvenlik sorunları ele alınırken, İttifak üyelerinin arasında askerî, güvenlik, sanayi, üretim vb. hususlarda işbirliğinin geliştirilmesi bulunuyor.

Suudi Arabistan, Mekke Anlaşması’yla hem bölgedeki hem de İran’a yönelik diplomatik stratejisini güçlendirme peşinde. Riyad yönetimi, ABD/İsrail-İran savaşı öncesinde Tahran’la diplomatik ilişkilerini geliştirmeye başlamıştı. Bunun en somut kanıtı Suudi Arabistan ve İran’ın Çin’in arabuluculuğunda 10 Mart 2023’te anlaşmaya varmalarıydı. Anlaşma’yla Sünni-Şii mezhebî güç rekabetinin dengelenmesi, İslam ve Arap Birliği’nin sağlanması gibi faktörler öne çıkıyordu. Ancak anlaşmanın tarafları, böylesine kırılgan bir coğrafyada bunları sağlamada, İsrail’in Gazze’yi işgali ve ABD/İsrail-İran savaşı gibi başlıca nedenlerden dolayı şimdilik muvaffak olamadılar.

İran’la 10 Mart 2023’te anlaşmasından bugüne kadar geçen sürede ve Mekke Anlaşması’yla, Suudi devlet aklının bölgede İran vd. aktörlerle diplomasiye öncelik verdiği anlaşılıyor. Bu da Riyad’ın güvenliği sağlamada öncelikle diplomasiye yöneldiğinin işareti.

Yine açıkça düşman unsur belirtmeyen Mekke İttifakı’nın da 31 Ağustos 2026’daki İstanbul zirvesinin ardından “önce diplomasi, sonra savunma” ilkesini benimsediği yorumlanıyor. İttifak’ın bu ilkesi bir nevî, Çin’in Ortadoğu ve Afrika açılımında kullandığı “önce sivil, sonra askerî” stratejisine benziyor.

Suudi Arabistan’ın Kamu Diplomasisi’nden sorumlu Bakan Yardımcısı Rayed Krimly’nin, Anlaşma’nın imzalandığı 7 Ağustos’ta X (@Rayedkrimly) hesabından “Anlaşma’nın askerî bir eksen ve mezhepsel bir blok kurma çabasında olmadığı”nın mesajını paylaşması da, Riyad’ın diplomatik önceliklerindendir. Yani “Riyad, İran’ı daha fazla kızdırmamak, ABD’nin olumsuz tepkisiyle karşılaşmamak ve İsrail’in adını açıkça zikretmekten kaçınıyor”. Ayrıca S.Arabistan, ABD’yle 22 Temmuz 2026’da Nükleer Anlaşma imzaladı. Ancak Riyad, ABD Başkanı Donald Trump tarafından İsrail’le Normalleşme/İbrahim........

© Yeni Asya