Kuzey Kıbrıs’ta yolsuzluk artık yalnızca bir “etik sorun” ya da münferit vakalar dizisi değildir. 2025 yılına ilişkin bulgular, yolsuzluğun sistemik bir karakter kazandığını, kurumsal yapıların işleyişini doğrudan belirleyen bir unsur haline geldiğini açık biçimde ortaya koymaktadır. Sevgili Ömer Gökçekuş ve Sertaç Sonan tarafından her yıl hazırlanan “Kuzey Kıbrıs’ta Yolsuzluk Algısı: 2025 Raporu”, bu dönüşümü nicel verilerle görünür kılan en kapsamlı çalışmadır.

Bu yılki Raporun en çarpıcı bulgusu, Kuzey Kıbrıs’ın 2025 yılı yolsuzluk algı skorunun 100 üzerinden 24 olarak hesaplanmasıdır. Bu skor, dünya ortalaması olan 42’nin oldukça altında olup, ülkeyi küresel sıralamada yaklaşık 150’nci sıraya yerleştirmektedir. Bu yalnızca kötü bir performans değildir; aynı zamanda “kurumsal kapasitenin ciddi biçimde zayıfladığı”na işaret eden yapısal bir göstergedir.

Daha da önemlisi, bu skor bir önceki yıla göre gerilemiştir. Yani sorun durağan değil, “derinleşmektedir”. İş dünyasının algısı da bu tabloyu doğrular niteliktedir: “Katılımcıların s’ü yolsuzluğun çok yaygın, r’si ise çok ciddi bir sorun olduğunu ifade etmektedir”. 

Rapor, yolsuzluğun yoğunlaştığı alanları da net biçimde ortaya koymaktadır. Kamu arazilerinin tahsisi, kamu ihaleleri ve izin/lisans süreçleri, rüşvetin en yaygın olduğu alanlar olarak öne çıkmaktadır.  Bu durum, ekonominin rant dağıtımı üzerinden işlediğini göstermektedir.

Bu çerçevede ortaya çıkan yapı, klasik bir “rant ekonomisi”dir: Kamu kaynakları siyasi ve bürokratik ağlar üzerinden dağıtılmakta ; piyasa rekabeti yerini bağlantı ilişkilerine bırakmakta; ekonomik verimlilik yerine, ayrıcalık belirleyici olmaktadır.

İş insanlarının “üçte birinin son bir yıl içinde rüşvet vermek zorunda kaldığını belirtmesi”, yolsuzluğun “istisna değil, iş yapma biçiminin parçası” haline geldiğini göstermektedir. 

Yolsuzluğun en yıkıcı etkilerinden biri, kurumlara duyulan güveni aşındırmasıdır. Rapor, yolsuzlukla mücadele etmesi beklenen kurumlara duyulan güvenin son derece düşük olduğunu ortaya koymaktadır.........

© Yeni Düzen