Hazine ve Maliye Bakanlığı son dönemde vergi denetimlerini artırdığını, bu süreçte yapay zekâ destekli analizlerin devreye alındığını sıkça vurguluyor. Amaç açık: kayıt dışılığı azaltmak ve vergi kaybını önlemek.

Ancak burada gözden kaçan temel bir sorun var: Vergi sisteminin kendisi kayıt içinde kalmayı neredeyse imkânsız hâle getiriyor.

Vergi denetimini ne kadar sıkılaştırırsanız sıkılaştırın, eğer sistem sürdürülemez derecede ağır ve çarpıksa, kayıt dışılık ortadan kalkmaz; zorunlu bir davranışa dönüşür. Bugün Türkiye’de yaşanan tam olarak budur.

Bu tespiti soyut bir tartışma üzerinden değil, somut bir karşılaştırma ile ele aldık. Türkiye, Almanya ve Amerika Birleşik Devletleri’nde aynı reel şirket kârı üzerinden, tamamen kayıt içinde çalışan bir firmanın ve sahibinin karşılaştığı tabloyu inceledik.

Tablo Ne Anlatıyor?

Yukarıdaki tabloda, üç ülkede de 10 milyon TL karşılığı şirket kârı ile başlayan süreç altı aşamada ele alınıyor: şirket kârı → şirket vergileri → şahsa aktarım → toplam doğrudan vergi yükü → bir SUV araç üzerindeki dolaylı vergiler........

© Yeni Şafak