Aslında yazının başlığını “Hukuk ve Adalet” olarak isimlendirecektim; ancak hukukçulara saygımdan ötürü haddimi bilmem gerektiğini düşündüm “hukuk” yerine daha genel olan ve yıllardır mücadelesini verdiğimiz “özgürlük” kavramını seçtim.

Uzun bir zamandır farkına vardığım ve beni rahatsız eden bir tespiti sizlerle paylaşmak istedim, hepsi bu.

Konu şu: Neden Batı’da insanlar hep “özgürlük” kavramını kullanır ve genellikle bunun için mücadele ederken; Doğu’da ve Afrika’da (Asya, Orta Doğu ve özellikle İslam ülkelerinde) insanlar genel olarak “özgürlük” kavramını kullanmaz, daha çok “adalet” kavramını kullanır ve yöneticilerden ısrarla adalet isterler?

Benim bu tespitten çıkardığım sonuç şudur: Batılı toplumların demokratik ve sivil anayasaları vardır. Vatandaşlar bunu benimsediği için, sistem demokratik zeminde, hukuk ve demokrasi çerçevesinde işler. Bu yasalar yeterli gelmediğinde ise, daha fazla özgürlük talep ederler; yani anayasa ve yasaların hukuk zemininde genişletilmesini isterler. Asya ve Afrika ülkelerinde, özellikle İslam ülkelerinde ise toplumlar ekonomik, siyasal, kültürel, düşünsel ve sosyal olarak Batı toplumlarının seviyesine ulaşamamıştır. Bunun elbette genel ve her topluma özgü nedenleri vardır. İslam ülkeleri için genel olarak şunu söyleyebilirim: Bu ülkelerde tarihsel olarak sermaye birikimi yeterince oluşmamıştır. Özellikle İslam inancının baskın olduğu devletlerde, devlet yönetimi ile inanç sistemi iç içe geçmiştir. Laiklik yoktur. Bu durum, kapitalizmin gelişmesini ve buna bağlı olarak siyasi, fikrî, ekonomik, kültürel ve sosyal gelişmeyi sınırlamıştır.

Hukuk, siyaset (özgürlük, eşitlik, kardeşlik), demokrasi; edebiyat, resim, heykel gibi kavramlar Batı’nın tarihsel gelişim sürecinde şekillenmiş kavramlardır. Bu kavramlara uygun yapılar oluşmadığında, Batı dışındaki toplumlar (özellikle İslam toplumları) en küçük birimden en üst birime (devlet) kadar yöneticilerden sürekli adalet talep etmiştir. Çünkü ortada Batılı anlamda yerleşmiş bir hukuk ve yasalar sistemi yoktur; insanların yasadan çok yöneticiden beklentisi vardır.

Bizde, şu anda en örgütlü ve........

© Tigris Haber