Kıbrıs'ta Kimlik Üzerine

Üç Paradigmadan Dördüncü Paradigmaya – V

"Kıbrıslıtürk"... Peki Neden?

"Bazen bir kelimenin yazılışı, uzun bir siyasal manifestodan daha fazla şey anlatır."

Bu yazı dizisinin önceki bölümlerinde, Kıbrıs Türk toplumunun kimliğini açıklamaya çalışan iki temel paradigmayı ele aldık. İlkinde "Kıbrıs Türkü", tarihsel süreklilik ve ulusal aidiyet ekseninde değerlendirildi. İkinci yazıda ise "Kıbrıslı Türk" kavramı üzerinden coğrafyanın, ortak yaşamın ve kültürel deneyimin kimlik üzerindeki etkisi incelendi.

Şimdi ise, ilk bakışta yalnızca bir yazım tercihi gibi görünen; ancak gerçekte çok daha derin bir anlam taşıyan üçüncü paradigmaya geliyoruz:

Bu kavramın en dikkat çekici özelliği, "Kıbrıslı" ve "Türk" sözcüklerini yan yana getirmemesi, tek bir kelime hâline dönüştürmesidir. Dilbilgisi açısından küçük görünen bu tercih, aslında kimliğin nasıl kavrandığına ilişkin önemli bir düşünsel öneri içermektedir.

Çünkü bazen bir toplumun kendisini nasıl adlandırdığı, kendisini nasıl gördüğünü de ortaya koyar.

Bir yazım tercihi mi, bir kimlik önerisi mi?

Bu yazım biçimi, özellikle 1990'lı yıllardan itibaren bazı aydınlar, yazarlar ve akademisyenler tarafından bilinçli biçimde kullanılmaya başlanmıştır. Yaygın kabul gören değerlendirmeye göre, bu kullanımın ilk dikkat çeken örneklerinden biri şair ve yazar Mehmet Yaşın'ın tercihidir. Yaşın'ın kullandığı birleşik yazım, yalnızca dilbilgisel bir tercih değil; Kıbrıs Türk toplumunun kendisini algılama biçimine ilişkin yeni bir düşünsel öneri olarak değerlendirilmiştir. Bu tercihin, Rumcada Türk Kıbrıslıları ifade etmek için kullanılan birleşik etnonim Τουρκοκύπριος (Tourkokýprios) kullanımından da esinlenmiş olabileceği ileri sürülmektedir. Böylece kimlik, iki ayrı aidiyetin yan yana gelmesinden çok, tarihsel süreç içinde bütünleşmiş tek bir toplumsal gerçeklik olarak ifade edilmektedir.

Bu yaklaşımın ortaya çıkışında yalnızca Türkçe değil, adanın çok dilli kültürel yapısı da etkili olmuştur. Yunancada Türk Kıbrıslıları tanımlamak için kullanılan Τουρκοκύπριος (Tourkokýprios /........

© Kıbrıs Postası