Bir yanda Birleşmiş Milletler Genel kurulunda liderler bir araya gelerek dünyanın karşı karşıya olduğu sorunları konuşurken, diğer yanda ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping 23-25 Eylül’de Washington’da bir araya geldiler. Zirvenin ardından Trump görüşmeyi “dostluk, güç ve başarı dolu” olarak nitelendirirken, Şi Cinping ilişkilerin geleceğinin daha parlak olduğunu söyledi. Ancak ziyaretin görkemli atmosferi ile ortaya çıkan sonuçlar arasında belirgin bir fark var. Çetrefilli sorunların çözümü konusunda somut bir ilerleme sağlanamadı.

Ticarette geçici soluklanma

En yoğun pazarlıklar ekonomi, gümrük tarifeleri ve küresel tedarik zincirleri başlıklarında yürütüldü. Zirvenin en somut ve piyasaları rahatlatan sonucu, Kasım ayında dolacak ticaret ateşkesinin iki ay daha, 10 Ocak’a kadar uzatılması oldu. Kurulan ikili ticaret mekanizması çerçevesinde iki taraf, karşılıklı 30 milyar dolarlık ticaret için daha elverişli tarife uygulaması konusunda anlaşmaya vardı. Muafiyet kapsamında ABD’den Çin’e tarım ürünleri, deniz ürünleri ve kozmetik ürünler; Çin’den ABD’ye ise oyuncaklar ve küçük ev aletleri gibi tüketim malları gönderilecek. Çin, ABD’den yıllık 25 milyon ton soya fasulyesi ithalatı taahhüdünü yerine getireceğini teyit etti. Çin, ayrıca 2027 ve 2028 yıllarında ABD’den her yıl en az 10 milyon metrik ton kömür ithal etmeyi kabul etti.

Ancak ABD’nin yüksek teknoloji üretimi için hayati önem taşıyan ve Çin’in önemli ölçüde kontrolünde bulunan nadir toprak elementlerinin tedariki ile Çin’in bu alandaki ihracat kısıtlamaları konusunda kalıcı bir serbestleşme anlaşması sağlanamadı. İki lider yapay zekânın “insan kontrolünde kalması” gerektiği gibi genel bir ilke üzerinde konuştu. Ancak ABD’nin Çinli teknoloji şirketlerine uyguladığı çip ambargoları, ihracat kontrolleri ve dijital egemenlik konularında bir ilerleme kaydedilemedi.

Bu nedenle zirve, ABD’nin Kasım ayındaki ara seçimleri öncesinde ekonomik istikrarı korumak adına “fırtına öncesi bir sessizlik” sağladı. Ancak gümrük vergilerinin kalıcı olarak kaldırılması ve teknolojik soğuk savaşın sona erdirilmesi gibi yapısal sorunlar bir sonraki müzakere turlarına bırakıldı.

Bölgesel krizlerde değişmeyen pozisyonlar

Liderler Ortadoğu, Ukrayna ve Tayvan’daki gelişmeleri de ele aldı. ABD-İran savaşı, görüşmenin başlıklarından biri oldu. Çin tarafının 26 Eylül’de yayımladığı sekiz maddelik sonuç metninde, İran’ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdüne uyması ve hiçbir ülke ya da kurumun uluslararası suyollarına geçiş ücreti koymasına izin verilmemesi konusunda iki ülkenin uzlaştığı belirtildi.

Ancak bu açıklama İran savaşı konusunda tam bir anlaşma anlamına gelmedi. Şi Cinping, ABD ve İran’ın daha önce üzerinde uzlaştığı “Haziran Çerçeve Anlaşması”na dönülmesi ve krizin yaptırımlar ya da askeri ablukalar yerine kapsamlı müzakerelerle çözülmesi çağrısı yaptı.

Trump,........

© İlke TV