Tarih yalnızca savaşların ve diplomatik anlaşmaların değil, üretim biçimlerinin değişiminin de hikâyesidir. 19. yüzyılda buhar gücü Britanya’yı dünya sisteminin merkezine taşımıştı. 20. yüzyılın ikinci yarısında yarı iletkenler, internet ve uzay programı Amerika Birleşik Devletleri’ni küresel liderliğin zirvesine yerleştirdi. 21. yüzyılın ilk çeyreğinde ise başka bir dönüşüm yaşanıyor: Çin, üretim üssü olmanın ötesine geçerek teknoloji çağının kurucu aktörlerinden biri hâline geliyor. Bu yalnızca ekonomik bir başarı değil; küresel üretim düzeninin yapısal bir yeniden kuruluşu.

Uzun yıllar boyunca Çin’in yükselişi “düşük maliyetli üretim” anlatısına sıkıştırıldı. Oysa 2000’lerden itibaren Beijing yönetimi, salt montaj ve ucuz emek avantajına dayalı modelin sınırlarına ulaşıldığını gördü. Bunun yerine bilgi yoğun, yüksek katma değerli sektörlere yönelen sistematik bir dönüşüm başlattı. “Made in China 2025” gibi stratejik planlar, ileri üretim, yapay zekâ, robotik, biyoteknoloji ve temiz enerji gibi alanları ulusal öncelik hâline getirdi. Bu planlama anlayışı, üretimin teknik bileşimini değiştirmeyi ve değer zincirinin üst basamaklarına tırmanmayı hedefliyordu. Sonuç, yalnızca fabrikaların değil, üretim araçlarının da dönüşmesiydi.

Bilimsel araştırma üretiminde Çin artık yalnızca niceliksel bir sıçrama yaşamıyor; aynı zamanda bilgi ile üretim arasındaki mesafeyi kısaltıyor. Kritik teknolojilerde yayımlanan makaleler ve patent başvuruları, bilginin hızla sermayeye ve maddi çıktıya dönüştürüldüğü bir mekanizmayı işaret ediyor. Bilim, burada akademik bir faaliyet olmanın ötesinde, doğrudan üretim sürecinin girdisi hâline geliyor. Bu durum, bilginin metalaşma hızını artırırken küresel rekabetin doğasını da değiştiriyor.

Yapay zekâ alanı, bu dönüşümün en görünür cephesi. ABD........

© Nokta Haber Yorum