16 Şubat 2026'da Birleşik Arap Emirlikleri'ne, ertesi gün Etiyopya'ya adım atacak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, sadece iki günlük bir gezi yapmıyor. O, Türkiye'nin son 20 yılda Afrika kıtasında ördüğü devasa stratejik ağın zirvesine çıkıyor. Muhalefet’in "Ne işi var oralarda?" diye sorduğu bu ziyaretler, aslında bir vizyonun somutlaşmasıydı: Türkiye, Afrika'nın tam bağımsızlığını savunan, terörle mücadelede koşulsuz destek veren ve barışı tesis eden yeni bir güç olarak kıtanın kaderini şekillendiriyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yarın Etiyopya’ya yapacağı ziyareti merkeze alarak "büyük resim" analizi. Rakamlar, tarihsel bağlam ve saha gerçekleri bir araya geldiğinde ortaya çıkan tablo şu:

Türkiye, 2002'den beri Afrika'da 43 büyükelçilik açtı, ticaret hacmini sekiz kat artırdı, TİKA aracılığıyla binlerce proje yürüttü ve Bayraktar SİHA'larıyla terör örgütlerini dize getirdi. Erdoğan'ın BAE ve Etiyopya ziyaretleri ise bu tablonun en parlak parçası. Etiyopya'da Tigray gerilimini yatıştırdı. Şimdi de Eritre'yle deniz erişimi anlaşmasını kolaylaştıracak ve Afrika'nın her köşesine "Barış Türkiye doktrini"ni taşıyacak. Bu yazı, özetlemeden, derinlemesine inceliyor: Türkiye, Afrika'nın yeni mimarıdır.

TARİHSEL BAĞLAM: OSMANLI MİRASINDAN STRATEJİK DERİNLİĞE

Türkiye'nin Afrika'yla bağı, 16. yüzyıla uzanan Osmanlı dönemiyle başlar. Habeş Eyaleti'nden (bugünkü Eritre, Somali, Etiyopya'nın bir kısmı) Kızıldeniz kıyılarına kadar uzanan Osmanlı varlığı, sadece askeri değil, kültürel ve insaniydi. 19. yüzyılda sömürgecilere karşı direnen Afrika halklarına destek, Türkiye’nin Kurtuluş Savaşı'yla zirveye çıktı. Gana ve Cezayir bağımsızlık hareketleri, Türk modelinden ilham aldı.

2000'lerin başında ise Erdoğan dönemiyle "yeniden keşif" başladı. 2005 "Afrika Yılı" ilan edildi, Afrika Birliği'ne stratejik ortaklık statüsü kazanıldı. 2008'de ilk Türkiye-Afrika Zirvesi İstanbul'da düzenlendi. Bugün üç zirve yapıldı, ticaret 2003'teki 5 milyar dolardan 2024'te 30 milyar dolara yaklaştı. Türk müteahhitler 97 milyar dolarlık Tamamı alt yapı ve temel üst yapı olan 2.031 proje üstlendi

Bu, klasik sömürgeci modelden farklı: "Kazandır-kazan" yaklaşımı. Çin'in borç tuzağına, Batı'nın koşulcu yardımına karşı Türkiye, "Afrika sorunları için Afrika çözümleri" diyor. Erdoğan'ın 31 Afrika ziyaretinde söylediği gibi:

"Biz kardeşiz, eşitiz."

İNSANİ YARDIMLARIN YÜKSELİŞİ: TIKA'NIN AFRİKA MUCİZESİ

TIKA (Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı), Türkiye'nin Afrika'daki yumuşak gücünün kalbi. 2005'te Etiyopya'da ilk ofisini açtı, bugün 22 Afrika ülkesinde faaliyet gösteriyor. 15 yılda 7.000 proje, 54 ülkede 2.000'i son beş yılda.

Rakamlar çarpıcı: 2021'de toplam kalkınma yardımı 8,4 milyar dolar, Afrika payı yüzde 33'ü aştı. Somali'de kıtlık sırasında Erdoğan'ın bizzat gittiği Mogadişu, Türk hastaneleri, okulları ve liman işletmeciliğiyle ayağa kalktı. Nijer'de Türkiye Dostluk Hastanesi, Kamerun'da kadın sığınma evleri, Madagaskar'da mesleki eğitim merkezleri.

AFAD ve Kızılay da devrede: Sudan, Etiyopya, Mali'de kuyular, aş evleri. Maarif Vakfı 17 okulda 9.000 öğrenci okutuyor, Yunus Emre Enstitüsü sekiz ülkede Türkçe öğretiyor. 1992'den beri 8.000 Afrikalı burslu öğrenci Türkiye'de okudu.

Bu yardımlar, "vefa" yaratıyor. Afrika liderleri sık sık "Türkiye bizi terk etmedi" diyor. 2020 Tigray Savaşı'nda Türkiye, Etiyopya'ya insani koridor açtı. Bugün Eritre'de Müslüman nüfusun tarihi bağları üzerinden........

© Milat