Birkaç hafta önce GitHub’da patlayan bir proje, “internet çökerse ne yapacağız?” sorusunu cevaplarmış gibi görünüyor. Projenin adı N.O.M.A.D. (Node for Offline Media, Archives, and Data). Crosstalk Solutions tarafından geliştirilen bu açık kaynaklı araç, kendi bilgisayarınıza kurduğunuz bir offline sunucu vaat ediyor. İçinde Wikipedia, yerel yapay zekâ modelleri, offline haritalar, Khan Academy benzeri eğitim içerikleri ve çeşitli araçlar var. Kurulumdan sonra internete hiç ihtiyaç duymuyorsunuz; her şey yerel donanımınızda çalışıyor. Acil durum hazırlığı, off-grid yaşam ve gizlilik meraklıları için biçilmiş kaftan. “Bilgi asla çevrimdışı kalmaz” sloganı hızla popülerleşiyor.

Peki gerçekten öyle mi? Yoksa bu proje, modern dünyanın en büyük illüzyonlarından birini mi örtbas ediyor?

İnternet bugün devasa bir kırılganlık kaynağı. Tek bir kablo kesintisi, bir siber saldırı, bir hükümet kararı veya küresel bir felaketle milyonlarca insan bilgi akışından kopabiliyor. Diktatörler zaten periyodik olarak “internet kapatma” düğmesine basıyor. Pandemi, savaşlar ve doğal afetler sırasında gördük ki bulut her şeyi “her yerde” yapmıyor; aksine her şeyi tek bir yerde (dev şirketlerin sunucularında) topluyor.

Nomad ise gücü bireye geri veriyor. Bilgi senin elinde, AI senin güçlü ekran kartında, diyor. Telemetri yok, abonelik yok, sansür yok. Bu, özellikle Türkiye gibi ülkelerde, erişim engelleri ve veri merkezli kontrol mekanizmaları düşünüldüğünde özgürlükçü bir itiraz gibi duruyor. Ayrıca teknik açıdan da etkileyici. Docker konteynerleriyle paketlenmiş, güçlü bir donanım (ekran kartlı mini PC’ler) üzerinde yerel dil modelleri çalıştırabiliyor. Gerçek bir........

© Kısa Dalga