Kıbrıs meselesinin çözüm arayışlarında sıklıkla göz ardı edilen veya gündem dışında bırakılan başlıca dinamiklerden biri, Kıbrıs Türk Halkının güvenlik kaygılarının tarihsel kökenidir. Bu kaygılar konjonktürel gelişmelere göre şekillendirilmiş veya masa başında oluşturulmuş temelsiz korkular değildir. Buna karşın son derece somut bir tarihsel gerçekliğe, özellikle de 1950 Enosis referandumunun Kıbrıs Türk halkı bakımından yarattığı varoluşsal tehdide dayanmaktadır. Plebisit niteliğindeki bu açık imza süreci, Rum toplumunun Yunanistan’la birleşme talebini örgütlü ve kitlesel biçimde ortaya koyarken adanın geleceğine ilişkin tasavvurunda Kıbrıs Türklerinin iradesine yer vermediğini de dünyaya ilan etmiştir. Kıbrıs meselesini 1974 Barış Harekâtı ile başlatmak isteyen yaygın ve maksatlı anlatı, bu tarihsel arka planı görünmez kılmaktadır. Oysa adanın Yunanistan’a bağlanması talebi, İngiliz yönetiminin başlangıcından itibaren kurumsal biçimde ve kesintisiz olarak dile getirilmiştir. Giorgos Georgis, Christos Kyriakides ve Charalambos Charalambous editörlüğünde 2022 yılında Lefkoşa’da yayımlanan The Cypriot Referendums for Union with Greece adlı ortak eser, dönemin arşiv belgelerine de dayanarak bahse konu talebin kronolojisini ortaya koymaktadır. Çalışmadan anlaşıldığı üzere birleşme talebi yalnızca bilinen 1950 referandumuyla sınırlı kalmamış, büyük ölçüde bilinmeyen 1914, 1921 ve 1930 referandumlarıyla da ifade edilmiştir. Eseri değerlendiren Kıbrıslı Rum akademisyen Achilles C. Emilianides’in tespitiyle 1950 referandumu, İngiliz........

© Kıbrıs Gazetesi