A) İnternet Unutmaz ama Hukuk Unutturabilir

Günümüz dünyasında internet içerikleri, silinmezlerse küresel biçimde sonsuza kadar varlıklarını sürdürebilme potansiyeli taşımaktadır. Dolayısıyla dışarıdan bir müdahalede bulunulmazsa, internet unutmamaktadır.

Günün birinde internette yer alan bilgilerinizin silinmesini isterseniz; site-uygulamayı işletenlere veya verileri barındıran sunucuları işletenlere başvurarak, içeriğin kaldırılmasını ve unutulmayı talep edebilirsiniz. Fakat talebiniz kabul edilmediğinde (ki çoğu zaman edilmez) elinizde tek bir yol olacaktır: ‘Hukuki Süreci İşletmek’

B) Unutulma Hakkı Nedir?

İnsanların geçmişinde başkalarının hatırlamasını ve hatta kendilerinin bile hatırlamak istemeyecekleri, acı ya da utanç verici yaşanmışlıklar olması mümkündür. Hukukun ise insanlara bu yaşanmışlıkları en azından dış dünyada unutturabilecek araçları sunması gerekir. Anayasa Mahkemesi, konuya dair şöyle diyor: “…devletin bireye geçmişte yaşadıklarının başkaları tarafından öğrenilmesi engellenerek “yeni bir sayfa açma” olanağı verme hususunda bir sorumluluğu olduğu açıktır.”[1]

Daha şiirsel bulduğum, 1931 tarihli bir ABD Yüksek Mahkeme kararı ise şöyle diyor: ‘‘Çarmıhtaki hırsızın bile son anlarında tövbe etmesine izin verilmekteydi. Davacının değişim yaşadıktan sonra geçmiş yaşamındaki tatsız olayların davalılar tarafından yayınlanmasının, gerçek ismiyle birleştiğinde, bizim bildiğimiz herhangi bir ahlak veya etik standardı tarafından haklı çıkarılmadığına ve devredilemez hakkının doğrudan bir ihlali olduğuna inanıyoruz. …”[2]

1931 tarihli kararda ‘devredilemez hak’ denilen şey, Locke eksenli tabii hukuk doktrininin ABD anayasasına yansıması olan ‘mutlu ve onurlu yaşam’ hakkıdır. Anayasamızın başlangıç hükümlerinde de vatandaşların onurlu bir hayat sürdürme hakkına sahip olduğu zikredilmektedir. Unutulamamak ise bu onurlu yaşam hakkını, kişinin elinden almaktadır. Dolayısıyla unutulma hakkı, en başta kişinin onurlu bir hayat sürebilmesi için sahip olduğu bir kişilik hakkı niteliğindedir. Unutulma hakkı, aynı zamanda şeref ve itibar ile kişisel verilere dair haklarla da bağlantılıdır.

Burada çok önemli bir noktayı hatırlatmak isterim. Unutulma hakkına konu internet içerikleri, özünde hukuka aykırı değildir. Zira bu içerikler şayet hukuka aykırı olsalardı, yayınlandıkları ilk gün kaldırılabilirlerdi. Fakat böyle olmadığı için ancak ‘unutulma’ noktasında değerlendirilebilmektedirler. Dolayısıyla unutulma hakkına konu içerikler özünde hukuka uygun olan, bu şekilde uzun süredir yayınlanan fakat hukuka uygunluğunu sağlayan basın-ifade hürriyetinin, bir zaman sonra ‘başvuru sahibinin kişilik hakkı........

© Hukuki Haber