Bunu söylemek cesaret ister. Çünkü insana dair güzel şeyler söylemek kolaydır; sevilir, alkışlanır, çerçevelenip duvara asılır. Oysa hakikatin zaman zaman sert bir yüzü vardır ve o yüzden kaçmak, onu yok saymak anlamına gelmez.

Tarihe bir bakın. Savaşları kim çıkardı? İnsanlar. Soykırımları kim yaptı? İnsanlar. Çocukları açlığa terk edip aynı anda lüks içinde yüzen kim oldu? Yine insanlar. Bunları “istisnai” saymak, sayıları milyonlarla ifade edilen vahşeti dipnota düşürmektir. İstisna bu kadar çok tekrarlanıyorsa artık kuraldır.

Psikoloji de bu tezi boşa çıkarmaz. Stanley Milgram’ın ünlü deneyi, sıradan insanların bir otorite figürünün talimatıyla başkalarına nasıl acı çektirebildiğini gözler önüne serdi. Philip........

© Haberton