Gıda Lobisi Hangi 3 Kanaldan Çalışıyor?

Bu yoğunlaşma üç şekilde karşımıza çıkıyor. Birincisi piyasada: az sayıda şirket aşırı kâr ediyor, çalışanın ücretini bastırıyor, halkın geçim alanını daraltıyor. İkincisi gıdanın nasıl üretildiğinde: tarladan rafa giden teknolojiye, gıdanın hangi aşamaya kadar işleneceğine, fabrikaların kimin denetiminde kalacağına bu güç karar veriyor. Üçüncüsü siyasette: lobicilikle, dolaylı pazarlıklarla ve düzenleyici yakalamayla politikanın yönü çiziliyor.

Bu üç gücün sofradaki ilk işareti basit bir görüntü: enflasyonun altında kalan aileler, raflarda özel markalara ve indirim marketi zincirlerine sığınıyor. Aileler ucuza ulaşmaya çalışırken indirim zincirleri de ciroyu büyütüyor. Şimdi süpermarketleri geçmekle kalmıyor, süpermarketleri satın almaya başlıyor. Aynı zincirler tedarikçinin tek müşterisine dönüştükçe küçük üreticiyi pazarın dışına itiyor. Gördüğüm tablo şu: aileyle üreticiyi aynı sıkışmanın iki ucunda tutan asimetrik bir piyasa.

Aynı yapının pancar tarafındaki sahnesi var. Devlet tarımsal pazarlardan elini çekince çiftçi de pancarını söküp aklında başka ürünler, hatta kente göç planları kurmaya başladı. Bu yalnızca verim düşmesi değildi. Ulusal şeker planlaması yeniden çizilmesi, nişasta bazlı şekerin önünün açılması, kooperatiflerin aşınmasıydı. Şeker fabrikalarının özelleştirilmesinin ardından devlet fabrikalarının üretim hakkı yaklaşık yüzde 40 düştü, özel........

© Gerçek Gündem