Türkiye’de gıda fiyatları yüzde 1500’den fazla arttı. Yaklaşık yüzde 148 civarında dolar bazlı gıda fiyat artışı yaşadık. Aynı dönemde Amerika’da dolar bazlı artış yüzde 20 civarında kaldı. Aynı petrolü, aynı buğdayı, aynı küresel krizi yaşıyoruz.

Ama bizim soframız çöküşte, onlarınki değil. Neden?

Savaş, Petrol, Kızıldeniz: Dış Şoklar Soframızı Gerçekten Ne Kadar Etkiliyor?

Türkiye’nin jeopolitik kırılganlığını kimse yadsıyamaz. Enerji tüketimimizin yaklaşık yüzde 70’ini dışarıdan alıyoruz. Karadeniz ve Ortadoğu enerji yollarının tam ortasındayız. Dışarıdan şoklara maruz kalmamız kaçınılmaz. Ama bu şokların sofradaki fiyata nasıl yansıdığını belirleyen, içerideki çürük temel.

Rusya-Ukrayna Savaşı’nın süren etkileri, gıda enflasyonunun en belirgin dış tetikleyicisi oldu. Savaş, Türkiye’nin tarım alanında yakıt ve gübre fiyat artışları yoluyla en büyük milli gelir kaybına neden oldu. Rusya’dan tarımsal ürün ithalatımız toplam ithalatın yüzde 14,9’una yükseldi.

Kızıldeniz Krizi tedarik zincirini ciddi biçimde sarstı. Husi saldırıları nedeniyle Asya-Avrupa konteyner taşıma ücretleri üç katına çıktı. Taşıma süreleri yüzde 55 uzadı. Yakıt maliyetleri yüzde 33 arttı. Karadeniz Tahıl İnisiyatifi kapsamında Rusya’nın ihraç ettiği 32,9 milyon ton buğday, düşük gelirli ülkelerden çok orta-üst gelirli ülkelere gitti. Türkiye 2,87 milyon tonla en büyük üçüncü alıcı oldu.

İran-Amerika-İsrail Çatışması en güncel ve en ağır dış şoku yaratıyor. Brent petrol fiyatı 70 dolardan 110 doların üstüne fırladı. Hürmüz Boğazı kapanması küresel ham petrol ve doğalgaz arzının yüzde 20’siyle küresel gübre ihracatının yüzde 30’unu tehlikeye atıyor. Üre fiyatları son 20 günde yüzde 35 arttı. Petrol fiyatlarındaki her yüzde 10’luk kalıcı artış, küresel enflasyonu 0,4 puan yükseltiyor.

Döviz kuru, dışarıdaki şokları doğrudan soframıza taşıyan temel kanal. Üretimde kullandığımız hammadde ve yarı mamulü büyük ölçüde ithal ediyoruz. Kur artışları iç fiyatlara anında yansıyor. Enflasyon beklentilerinin bir türlü tutturulamaması bu yansımayı daha da........

© Gerçek Gündem