“On yılda ne büyük değişimler yaşadık” diyorsanız, bir de yüz yıl öncesine gidin. Anne tarafım on yıl içinde Osmanlı, Yunanistan, Bulgaristan ve ardından yine Yunanistan olan bir bölgede doğmuş. Bir kısmı Türkiye’ye, Gemlik, Mudanya, Mihaliç hattına göç ederken, bir kısmı da güneylerindeki Türklerin çoğunlukta olduğu Gümülcine, İskeçe ve Dedeağaç’a yerleşmiş.. O on yıl içinde Mihaliç’in adı değişmiş ve Karacabey olmuş, Dedeağaç’ın adı da Aleksandrapoli olmuş.

Lozan Anlaşması’ndan bahsedilirken genellikle “adalar”a odaklanılır. Türkiye sınırının dibindeki Gümülcine, İskeçe ve Dedeağaç’dan pek bahsedilmez. Burası o tarihte yüzde 65’'inin Türk olduğu, kalan azınlığın da sadece Yunan değil, hemen hemen Yunan nüfusu kadar da Bulgar’dan oluştuğu bir bölge. Türkiye bir referandumla birleşmek adına bu bölgenin özerk olması için epey uğraşıyor ama başarılı olamıyor. Meriç Nehri kesin sınır olarak belirleniyor. Ama şöyle bir kazanım oluyor, bu bölgedeki Türkler mübadele kapsamına alınmıyor ve orada kalıyorlar. Tek bir şartla: Türk azınlık değil, Müslüman azınlık diye adlandırılacaklar.

Karacabey, Trilye, Mudanya hattındaki Rumlar ağırlıkla Kilkis’e yerleşiyor ama bunların da bir kısmı daha sonra yakındaki Dedeağaç’a göç ediyor. Neden? Çünkü Kilkis’te onlar “Türko”, yerleşik Yunan nüfus için yabancılar ve çoğu Türkçeyi Rumcadan daha iyi konuşuyor. Bu nedenle ilk fırsatta, Türkiye’ye en benzeyen yer olarak gördükleri Dedeağaç’a taşınıyorlar. Dedeağaç o tarihte Gümülcine’den küçük bir yer olmasına rağmen, bu iç göçün de etkisiyle en kalabalık yer haline geliyor.

*****

Lise yıllarında “karşılaştırma” diye bir oyun oynardık. O sıralar popüler olan, hatta okul idaresi tarafından düzenlenen “münazara”lara benzeyen bir oyundu. Münazarada örneğin “Nükleer enerji yararlı mı, zararlı mı?” diye bir soru seçilir ve iki farklı görüş iki farklı ekip tarafından savunulurdu. ‘Karşılaştırma”da ise iki kavram, iki kişi, iki film vs seçilir ve birbirleriyle karşılaştırılırdı. “Barış Manço ve Cem Karaca” örneğin veya “basketbol ve voleybol”...

En popüler karşılaştırmalardan biri “Doğu ve Batı”ydı. İlhan Selçuk, Çetin Altan, Kemal Tahir ve Cemil Meriç ezberleriyle önce “soytarı ve........

© Birgün