Anahtar Kelimeler / Vizyon ve Nazar

Dilimize Fransızca üzerinden giren “vizyon” kelimesi, Fransızcada “görme, görüş” anlamına gelen “vision” olarak kullanılıyor. Fransızcaya da Latincede “vidére” fiiline dayanan ve görme, görüntü ve hayâl, rüya gibi anlamları olan “visio” kelimesinden geçmiştir.

Vizyon kelimesi günümüzde her kamu ve özel kuruluşun aldığı misyon ve vizyon belgesiyle yeni bir anlam kazanmıştır. Oysa vizyon kelimesi dilimize 1970’lerde “televizyon” kelimesiyle girdi. “Telefon” kelimesinden âşina olduğumuz “tele” (uzak) kelimesiyle tşeh,tamlama yapılarak oluşturulan “televizyon” kelimesi de “uzağı görme” anlamı taşıyor. Televizyona bakınca neyi, ne kadar gördüğümüz ayrı bir tartışma konusudur. Hatta televizyonu seyrediyor muyuz, izliyor muyuz yoksa televizyona bakıyor muyuz gibi iletişim psikolojisi ya da iletişim sosyolojisinin ilgi alanına giren tartışmalar da vardır.

Vizyondan önce aynı anlamı karşılamak için dilimizde var olan başka kelimeler vardır. Bunlardan biri “nazar” kelimesidir. Halk arasında daha çok “kötü niyetli bakış” olarak kullanılan “nazar” kelimesi, Osmanlı Türkçesi’nde “nazariyat” kelimesinin kökünü oluşturuyor. “Manzara” da aynı kökten gelir ve “bakılan, seyredilen yer” anlamına gelir. Nereden baktığımız (nokta-yı nazar) neyi gördüğümüzü (manzarayı) belirler. 

Latincedeki “teori” kelimesinin karşılığı olan “nazariyat”, etimolojik olarak Latincedekine benzer bir altyapıya sâhiptir. Latinceye Yunanca “tanrı” demek olan “theos” kelimesinden geçen “teo”, anlam bakımından “tanrısal bakış, dinî düşünce” gibi anlamlar taşır ve bizdeki “ilahiyat” kelimesinin karşılığı olan “teoloji” kelimesinin de kökenini oluşturur. 

Sahne sanatlarının kurucu dalı olarak kabûl edilen “tiyatro” da “seyredilen yer veya şey” anlamından türetilen bir kelimedir. Dilimizde tiyatronun bir diğer ismi de “temaşa sanatı”dır.

Dilimizde nazar kelimesinin yanı sıra vizyonun eşanlamlısı olan bir diğer kelime de “basîret”tir.  Esma-ül Hüsna’dan (Allah’ın doksan dokuz ismi) biri olan “El-Basir” ismi de “her şeyi her an, en ince ayrıntısına kadar gören” anlamı taşımaktadır. Basîret, nazarın bir üst seviyesidir diyebiliriz. Dolayısıyla bizim dil hazînemizde “vizyon” kelimesinin eşanlamlısı olan........

© YeniBirlik