Çerçeve yasa Meclis’ten geçti, ancak tartışmanın asıl başlığı şimdi başlıyor: Silahların susmasının ötesinde Türkiye nasıl demokratikleşecek, Kürt sorunu nasıl çözülecek, eşit yurttaşlık nasıl güvence altına alınacak? Barış ve Demokratik Toplum Süreci, bu soruların yanıtını yalnızca güvenlik politikalarında değil, siyasetin ve hukukun yeniden kurulmasında arıyor.

27 Şubat 2025’te PKK lideri Abdullah Öcalan’ın yaptığı Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı, Türkiye’de uzun yıllardır devam eden çatışmalı dönemin sona erdirilmesi ve siyasetin çözümün temel aracı haline getirilmesi yönünde yeni bir dönemin kapısını açtı. Çağrının ardından süreç, silahlı çatışmanın sona erdirilmesinden daha geniş bir tartışmaya evrildi: Demokratik toplum nasıl kurulacak, Kürt sorunu hangi hukuki ve siyasi mekanizmalarla çözülecek ve Türkiye’nin demokratikleşmesi nasıl kalıcı hale getirilecek?

2026’nın Şubat ayında yayımlanan mesajında Abdullah Öcalan, geçen süreci “şiddet ve ayrışma siyasetinden demokratik siyaset ve entegrasyona geçiş” olarak değerlendirdi ve “negatif aşamadan pozitif inşa aşamasına” geçilmesi gerektiğini belirtti.

Bu açıdan bakıldığında süreç, yalnızca silahların bırakılması veya örgütlerin tasfiyesi üzerinden okunabilecek bir süreç değil. Asıl mesele, çatışmayı ortaya çıkaran siyasal, hukuki ve toplumsal sorunların demokratik yöntemlerle çözülüp çözülemeyeceği.

Çerçeve yasa: Sonuç değil, başlangıç

Sürecin hukuki ayağı açısından önemli bir eşik, “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun”un Meclis Genel Kurulu’ndan geçmesi oldu. Yasa, 10 Ağustos 2026’da yapılan oylamada 467 kabul, 87 ret ve 7 çekimser oyla kabul edildi.

Düzenleme, silah bırakma ve örgütsel fesih sürecine ilişkin hukuki bir çerçeve oluşturuyor. Ancak yasanın kapsamı konusunda ciddi tartışmalar devam ediyor. Eleştirilerin önemli bir bölümü, düzenlemenin Kürt sorununu bütünlüklü bir demokratikleşme meselesi olarak ele almak yerine ağırlıklı olarak silahsızlanma ve hukuki sonuçlar üzerinden şekillenmesine yönelik.

Dolayısıyla çerçeve yasa, sürecin tamamlandığı anlamına gelmiyor. Tam tersine, bundan sonraki dönemde hangi yasaların çıkarılacağı, hangi hakların güvence altına alınacağı ve devletin demokratikleşme konusunda nasıl bir irade ortaya koyacağı belirleyici olacak.

Nitekim DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan da çerçeve yasayı “bir bitiş değil, esaslı bir başlangıç” olarak tanımlamıştı.

Kürt sorununun demokratik çözümü

Sürecin en temel vaadi, Kürt sorununun güvenlik eksenli yaklaşımlardan çıkarılarak demokratik siyaset zemininde ele alınması.

Bu, yalnızca çatışmanın sona ermesi anlamına gelmiyor. Kürt kimliğinin, dilinin ve kültürünün tanınması; siyasi temsil ve örgütlenme özgürlüğünün güvence altına alınması; yerel yönetimlerin demokratik işleyişinin güçlendirilmesi ve yurttaşların eşit haklara sahip olması, çözümün temel başlıkları olarak öne çıkıyor.

Dolayısıyla “silahların susması” ile “sorunun çözümü” aynı şey değil. Silahların devreden çıkması, çözüm için gerekli siyasi alanı yaratabilir; fakat o alanın demokratik haklar ve hukuki güvencelerle doldurulması gerekiyor.

DEM Parti’nin 2026 yılındaki değerlendirmesinde de demokratik entegrasyonun, her kimliğin tanındığı ve özgürlüklerin anayasal güvenceye alındığı ortak bir yaşam anlamına geldiği vurgulandı.

Eşit yurttaşlık ve anayasal güvence

Demokratik Toplum Süreci’nin toplum açısından en önemli vaatlerinden biri, yurttaşlık ilişkilerinin yeniden tanımlanması olabilir.

Türkiye’de farklı kimliklerin ve inançların kendilerini eşit ve özgür biçimde ifade edebilmesi, yalnızca kültürel bir hak meselesi değil, anayasal düzenin niteliğiyle de doğrudan bağlantılı.

Bu nedenle sürecin kalıcılaşması açısından yeni anayasa tartışması kritik önem taşıyor. Kürt meselesinin........

© Tigris Haber