Sultan IV. Murat'ın Erzurum'a Gelişi ve Hasankale'de Kurdurduğu Vakıf
XVI. yüzyılın sonlarında gerek uzun süren İran savaşları gerekse merkezî idaredeki bozulma, Erzurum Eyaleti’nde birtakım sıkıntıların çıkmasına yol açtı. İşte böyle bir ortamda Sultan IV. Murat, İran’ın doğu sınırındaki saldırılarını önlemek amacıyla Revan Seferi’ne çıktı. Sultan Murat, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman’ın güzergâhını takip ederek 2 Temmuz 1635’te Ilıca’ya geldi. Otağ-ı Hümayun burada kuruldu. Erzurum Valisi ve askerleri kendisini burada karşıladı. Padişah’ın tahtı otağın önüne yerleştirildi. Âdet üzere, sancak-ı şerifin Padişah’a teslimi için resmigeçit (alay) yapıldı. Tören, mehter-i hümayunun çalınmasıyla başladı. Alaya katılan askerler o kadar çoktu ki Ilıca ile Erzurum arasındaki ovaya sığmamıştı. Ovanın tamamı rengârenk bayraklarla dolmuştu. Beylerbeyiler ve kapıkulu askerleri iki sıra hâlinde selam durdu. Padişah ertesi gün, kapıkulu askerleri ile Anadolu, Rumeli, Arabistan ve Mısır askerleri arasından ilerleyerek dört saatte Ilıca’dan Erzurum’a geldi. Erzurum’a yaklaşınca Erzurum uleması, meşayihi, medrese talebeleri ve halk kendisini karşıladı. Erzurum tüccarlarının yollara serdiği halılar ve kilimler üzerinden atıyla geçen Padişah, kaleden atılan hoş geldin topları eşliğinde Erzurum’a girdi. Ardından Gümüşlü Kümbet tarafında ve Tebrizkapı karşısında kurulan otağ-ı hümayuna geçti. Ordugâhtaki çadırların ucu Erzurum’dan Deveboynu’na kadar uzanıyordu. Çadıra geçildiği esnada, bir cengâverlik gösterisi ve savaş talimi olarak Sadrazam Mehmet Paşa’nın askerleri bir baskın düzenledi. Bir münadinin bağırışı ile başlayan baskına karşılık Padişah, maiyetindeki askerlerle birlikte kılıcını çekerek karşılık verdi. Maharetli bir planla karşı tarafı bozguna uğrattı. Sultan, Erzurum’da kaldığı süre içinde bazı önemli meseleleri halletti.
Sultan Murat’ın Erzurum’a gelişi ve bir hafta burada kalışı oldukça önemliydi. Padişah’ın bu ziyareti İran tehdidini unutturmuş; kalabalık ordusu halka uzun zamandır sahip olmadığı moral desteği sağlamıştı. IV. Murat’ın Erzurum ziyaretinden geriye kalan tek hatıra yapı Tebrizkapı’daki Sultan Murat Köprüsü’ydü. Bu köprü, 1940’lara kadar ayakta kalmıştır. Diğer önemli hadise ise Çifte Minareli Medrese’nin tophâne hâline getirilmesiydi. O tarihte harap hâlde bulunan medrese tamir edilerek tophâne olarak kullanılmaya başlandı ve içerisinde balyemez topları döküldü.
Sultan IV. Murat, 9 Temmuz 1635’te 50.000 askeri Erzurum Kalesi’nde bırakarak 200.000 askerle Revan’a doğru hareket etti. Yol üzerinde uğradığı Hasankale’de ULucamii için bir vakıf kurdurdu.
Vakıf kayıtlarına göre Sultan IV. Murat’ın Pasinler Ulucami’ye su arkı vakfı vardı. Anlaşıldığı kadarıyla Sultan IV. Murat Revan Seferi’ne giderken konakladığı Hasankale’de Ulucami için bir vakıf kurdurmuştu. Bunun için de Hasankale merkezine kadar uzanan bir su arkı yaptırmıştı. Bu ark Pasinler’in Kurnuç köyünden başlayarak Aha, Hins, Serçeboğazı ve Tizgi köylerinin bu kısım arazisini sulayarak Pasinler ilçe merkezinde sona ermekteydi. Bu arktan Ügümi köyüne kadar sulama yapılabilmekteydi. Sulama yapılan köylerden alınan su parası, Pasinler Ulucami için harcanmaktaydı.
