Provera informacije o masovnoj grobnici u Maloj Kaludri/Kalludër e Vogël trajala je duže od dve decenije – Nataša Kandić, REKOM mreža pomirenja, FHP i FHPK

Informacija o mogućoj masovnoj grobnici u selu Mala Kaludra/Kalludër e Vogël, u opštini Zubin Potok na Kosovu, javno je dostupna od 7. januara 2013. godine, kada je dnevni list na albanskom jeziku Zëri objavio tekst i izjavu Srbina Ranka Tepavca o ubistvu 23 albanska civila i tajnom ukopu njihovih tela u dolini sela Mala Kaludra/Kalludër e Vogël. Izjavu je dao istražiteljima UNMIK-a i Kosovskoj policiji 7. februara 2003. godine.

U izjavi na srpskom jeziku Tepavac je detaljno opisao događaj od 19. aprila 1999. godine: tokom rata boravio je u Velikoj Kaludri; video je grupu albanskih civila koju je zaustavila grupa Jovice Utvića iz Male Kaludre; Jovica im je uzeo novac i dragocenosti, uz obećanje da će ih pustiti da krenu prema Ulcinju; potom im je naredio da se okrenu i, kada su to učinili, pucao je u njih i ubio ih; neko od prisutnih odmah je obavestio policiju, koja je došla u selo i naredila: „Zakopajte te koje ste ubili.“

Fond za humanitarno pravo i Fond za humanitarno pravo Kosova ne raspolažu podacima o postupanju UNMIK-a i Kosovske policije nakon saznanja o ubistvu 23 Albanaca i masovnoj grobnici u selu Mala Kaludra.

Međutim, detaljno istraživanje o događaju objavili su 2024. godine u drugoj knjizi Kosovske knjige pamćenja, pod nazivom Dostojanstvo za nestale.

Početkom aprila 1999. godine među aktivistima Demokratskog saveza Kosova (DSK) u Kosovskoj Mitrovici/Mitrovicë pričalo se da je srpska policija počela da hapsi ugledne članove te partije. Zbog toga je grupa aktivista, među kojima su bili Faruk Spahiu [gradonačelnik Južne Mitrovice 2000-2005], Adem Beqiri, Adem Ademi, Sahit Berani, Hasan Dërvari i Demir Ahmeti, odlučila da se skloni u selo Kotore/Kotorr.

U selu su sreli Xhafera Behramija, s kojim su razgovarali o tome da ih on, kao dobar poznavalac terena, preko planina odvede u Crnu Goru. Pridružili su im se i Shaip Ujkani, Tahir Mëziu, Xhevdet Mëziu, Salih Mëziu, Naser Mëziu, Zymer Mëziu, Selim Mëziu, Shaqir Mëziu, Samir Mëziu, Bekim Mëziu, Xhemail Mëziu, Mahit Ujkani, Faton Ujkani, Shkëlzen Ujkani i Nazim Ujkani.

Iz Kotora/Kotorr krenuli su 19. aprila 1999. godine prema Crnoj Gori. Hodali su preko planina nekoliko sati. Oko ponoći videli su neka svetla. Neki iz grupe su se uplašili i počeli da beže. U izjavi koju je Faruk Spahiu dao FHP-u 2001. godine zapisano je da je on, videvši svetla, legao na zemlju i nije se pomerao. Legli su i Ismet Ferizi i Xhevat Llausha. Bila je tišina i ništa se nije čulo. Nisu znali gde se nalaze. Ne seća se koliko su mirovali na tom mestu. Kada su ustali, krenuli su prema zapadu. Nikoga iz grupe nisu videli. Hodali su nekoliko sati dok nisu stigli u jedno selo. Ušli su u kuću u kojoj nikoga nije bilo i tu prenoćili. Sutradan su ponovo krenuli prema zapadu. Hodali su nekoliko sati i ponovo naišli na selo. U selu su sreli jednog meštanina. Bio je Srbin. Pitali su ga gde se nalaze, a on im je kazao da su u Zubinom Potoku. Faruk ga je pitao poznaje li nekoga ko bi mogao da ih, uz nadoknadu, kolima odveze u Crnu Goru. Rekao im je da ne zna nikoga i da je bolje da se prijave u policijsku stanicu.

Krenuli su dalje. Približilo im se jedno vozilo. Iz njega je izašao naoružani civil i pod pretnjom oružjem ih odveo u policijsku stanicu. Posle nekoliko sati ispitivanja pušteni su. Jedan policajac ih je odvezao do Kosovske Mitrovice/Mitrovicë.

U izjavi koju je dao istraživaču FHP Kosova 2021. godine, Xhafer Behrami navodi da je grupa muškaraca iz Kosovske Mitrovice/Mitrovicë sredinom aprila 1999. godine došla u Kotore/Kotorr i zatražila njegovu pomoć da se prebace u Crnu Goru. Dobro je poznavao teren jer je i pre rata sekao drva u šumama u toj oblasti. Znao je da se do sela Krligate/Kërligatë može ići, a da dalje nije bezbedno. Bio je naoružan........

© Peščanik