Dünya, son kırk yılın en büyük jeopolitik kırılmalarından birine tanıklık ediyor. ABD ve İsrail’in Şubat ayı sonunda İran’ın nükleer tesislerine, askeri komuta merkezlerine ve rejimin en üst kademelerine yönelik başlattığı hava harekâtı, Ortadoğu’nun sınırlarını aşan bir şok dalgası yarattı.

Bu savaş yalnızca İran ile ABD-İsrail hattındaki bir çatışma olarak okunamaz. Aynı zamanda Washington’un uzun süredir uyguladığı Çin’i enerji hatları üzerinden sıkıştırma stratejisinin yeni bir halkası olarak da değerlendirilmelidir.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sürerken petrol ve gaz ihtiyacının en az yarısını Körfez’den tedarik eden Çin, savaşın en fazla etkilenen aktörlerinden biri durumunda. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning her ne kadar “İran’ın egemenliğine yönelik saldırıları” kınasa da Pekin’in asıl odağı kendi ülkesinin zarara uğramasını engellemekti. ABD ve İsrail uçakları Tahran üzerinde görünmeye başladığında Pekin’in ilk hamlesi savaş gemileri göndermek değil, 3.000’den fazla vatandaşını bölgeden sessizce tahliye etmek oldu.

Enerji bağımlılığı ve Hürmüz riski

Pekin’in savaşla ilgili temel kaygısı İran rejimini korumak değil, Ortadoğu’dan enerji akışının devamını sağlamak. Çin’in petrol ithalatının yüzde 55’i, gaz ithalatının ise yaklaşık yüzde 33’ü Ortadoğu’dan geliyor ve bu enerji akışının büyük bölümü Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.

İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma tehditleri artık bir blöf olarak görülmüyor. Boğazdaki trafiğin kesilmesi Çin’in günlük 11 milyon varillik petrol ithalatının yarısının durması demek. Boğazın kapanmasının Çin ekonomisinde yıllık yüzde 3 ile 5 arasında bir daralmaya yol açabileceği öngörülüyor. Savaş boyunca Çin’de benzine ve motorine düzenli zam yapılıyor.

Bu nedenle Tahran’ın “boğazı kapatırım” tehdidi ABD’den çok Çin’i tedirgin ediyor. Çünkü ABD kaya petrolü ve gazı sayesinde enerji açısından görece daha bağımsız bir konuma sahip. Çin’in sanayi üretimi ise büyük ölçüde Ortadoğu’dan gelen enerjiye bağlı.

Çin’in ekonomik kırılganlıkları

Çin’in enerji güvenliğini kırılgan hale........

© İlke TV