Kaliforniya Eyalet Meclisi’nin kabul ettiği SB 574 sayılı “Avukatlar, Hakemler, Yargı Görevlileri ve Alternatif Çözüm Sağlayıcıları Kanunu”, avukatlık faaliyetinin üretken yapay zekâya devredilmesini yasaklıyor; YZ ile üretilen hukuki içeriğin doğrulanması, mahkemeye sunulan belgelerde YZ kullanımının açıklanması ve müvekkil bilgilerinin korunması için kanuni yükümlülükler getiriyor. Hakemler de karar verme sürecinin hiçbir bölümünü YZ’ye bırakamayacak. Kanun 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek.

Kaliforniya, avukatların ve hakemlerin üretken yapay zekâ kullanımına ilişkin mesleki sınırları doğrudan kanunla düzenledi.

Vali Gavin Newsom, eyalet yasama organından oy birliğiyle geçen SB 574’ü 30 Eylül’de imzaladı. Aynı gün Kaliforniya Eyalet Sekreterliği tarafından 2026 Yasaları, Bölüm 858 olarak kayda geçirilen kanun, avukatların yapay zekâdan yararlanmasını yasaklamıyor, ancak hangi mesleki görevlerin YZ’ye devredilemeyeceğini, üretilen bilginin nasıl denetleneceğini ve mahkemeye sunulan belgelerde avukatın sorumluluğunu açık hükümlerle belirliyor. Newsom yönetimi de SB 574’ü 30 Eylül’de imzalanan YZ mevzuatı paketinin parçalarından biri olarak duyurdu.

SB 574, Kaliforniya Anayasası’nın olağan kanunlar için öngördüğü takvim uyarınca 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek.

Avukatlık faaliyeti yapay zekâya devredilemeyecek

Kanunun temel düzenlemesi: Avukat, avukatlık faaliyetini üretken yapay zekâya devredemez.

Bu hüküm YZ kullanımını yasaklamıyor. Avukatlar araştırma, taslak hazırlama, belge inceleme veya bilgi tarama gibi işlerde bu araçlardan yararlanabilecek. Ancak YZ kullanılması, avukatın mesleki yeterlilik ve özen yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor; hukuki değerlendirme ve bunun sorumluluğu avukatta kalıyor.

Düzenleme, YZ sistemlerinin yalnız metin üreten yardımcı araçlar olmaktan çıkıp insanın sürekli yönlendirmesi olmadan çok aşamalı görevleri yerine getirebildiği bir dönemde yürürlüğe giriyor. Kaliforniya Barosu da Mayıs 2026’da güncellediği mesleki rehberine, belirli hedefler doğrultusunda görevleri kendi başına planlayıp yürütebilen ajan tabanlı yapay zekâ sistemlerini dahil etmişti.

Bununla birlikte kanun, “avukatlık faaliyetinin devri” sınırını ayrıntılı biçimde tanımlamıyor. Bir YZ sisteminin çok sayıda sözleşmeyi incelemesi veya dava dosyasındaki belgelerden özet çıkarması ile avukata ait hukuki muhakemenin sisteme bırakılması arasındaki çizginin uygulamada nasıl belirleneceği, kanunun önemli yorum sorunlarından biri olmaya aday.

YZ’nin ürettiği bilgiyi doğrulamak kanuni yükümlülük

Üretken yapay zekâyı mesleki faaliyetinde kullanan avukat, sistemin ürettiği içeriğin doğruluğunu kontrol etmek için makul adımlar atmak zorunda.

Kanun özellikle mahkeme kararları ve mevzuat atıflarının doğrulanmasını istiyor. Avukatın kullandığı materyalde YZ tarafından üretilmiş yanlış veya gerçekte bulunmayan içerik varsa bunun düzeltilmesi de ayrıca zorunlu.

Hüküm, son yıllarda ABD mahkemelerinde ortaya çıkan YZ kaynaklı uydurma içtihat sorununa doğrudan parmak basıyor. Üretken YZ sistemlerinin gerçekte bulunmayan kararlar, dosya numaraları veya alıntılar üretmesi ve avukatların bunları yeterince denetlemeden mahkemeye sunması çok sayıda yaptırıma yol açtı. Tasarı yasama sürecindeyken Senatör Tom Umberg de yanlış veya uydurma YZ materyallerinin mahkemelere sunulmaya devam ettiğini belirterek daha açık kurallara ihtiyaç olduğunu savunmuştu.

Mahkemeye sunulan belgelerdeki bütün hukuki dayanaklar avukat tarafından şahsen doğrulanacak

SB 574, yalnız YZ çıktılarıyla sınırlı olmayan daha geniş bir usul kuralı da getiriyor.

Kaliforniya Hukuk Usulü Kanunu’nun 128.7. maddesine eklenen hükme göre bir dilekçe, talep veya mahkemeye sunulan başka bir belge; imzalayan veya hazırlanıp sunulmasından sorumlu avukatın şahsen doğrulamadığı hiçbir hukuki atıf içeremeyecek. Kanun, üretken yapay zekânın sağladığı atıfların da bu kapsama girdiğini ayrıca düzenliyor.

Dolayısıyla yükümlülük yalnızca “YZ’nin verdiği kararları kontrol et” biçiminde dar değil. Bir içtihat veya başka bir hukuki kaynak hangi araştırma yöntemiyle ortaya çıkarsa çıksın, mahkemeye sunulmadan önce sorumlu avukatın doğrulamasından geçecek.

İhlal halinde 128.7. maddede öngörülen mevcut yaptırım mekanizması işletilebilecek. Böylece mahkemeye bir hukuki dayanak sunan avukat, kullandığı kaynağın doğruluğundan sorumlu olmaya devam edecek.

YZ kullanımı........

© Hukuki Haber