Geçtiğimiz günlerde pek kimse fark etmese de Türk basınında küçük ama önemli bir devrim yaşandı. Anadolu Ajansı kendi sitesini 2000’lerden beri medyaya hakim olan “carousel” geleneğinden vazgeçerek yeniden tasarladı. Oysa şu anda bu yazıyı okuduğunuz Habertürk de dahil 10-20 manşetin ana sayfada aynı boyut ve şekilde araya serpiştirilen ilanlarla birlikte yan yana birbirine benzer grafik ve görsellerle sunulmasından hiçbir zaman vazgeçilmeyecek, sonsuza kadar bu tasarımla yaşayacakmışız gibi gözüküyordu.

Umudum AA’nın bu adımının başka mecralara da örnek olması. Gerçi çok ümitli değilim ama belki ajansın sitesinin şimdi ne kadar temiz, ne kadar kolay okunduğunu görenler ilham alır. Okuru cafcaflı fotoğrafları kaydırmaya yönelik bir tasarım yok. Sayfanın manşeti belli, bölümler çok net.

Bu değişim öncelikle okurun dikkatini sayfada tutmak açısından önemli. Zira Türk basınının en az 15 yıldır bayıla bayıla kullandığı çoklu manşet sistemi okuyanı sadece fotoğrafları kaydırmaya teşvik ediyor. İnsan ister istemez yan yana duran 20 tane görseli hızlı hızlı tamamlayıp bir işi bitirmenin verdiği tatmini yaşamak istiyor. Görsellerin ne olduğu, üzerindeki yazılarda ne yazdığının hiçbir önemi yok; çoğu zaman dikkat edilmiyor zaten.

Dünyadaki bütün gazetelerin bu sistemi deneyip hızlıca vazgeçmelerinin bir nedeni var. Habercilik açısından da problemli bir sistem bu. Hayatta her şeyin olduğu gibi haberin de bir hiyerarşisi var. Donald Trump’ın İran’a savaş ilan etmesiyle Galatasaray’ın sahasında yenilmesi aynı ağırlıkta değildir. Hele hele yeni başlayan bir dizi oyuncusunun Cihangir’de görülmesi “carousel” sisteminde yan yana, eşit ağırlıklıymış sunuluyor. Sırayla manşetleri kaydıran parmaklar aynı boyutta, benzer yazı tipleriyle, yan yana sunulan bu haberlerin beyne aynı önemde olduğu mesajını iletiyor.

Bir süre sonra okur neyin önemli neyin önemsiz olduğunu ayırt edememeye başlıyor. Hassasiyeti zedeleniyor, karar verme yeteneği zarar görüyor. Okan Buruk’un karısının yeni saç rengiyle Lübnan’da öldürülen 300 kişiye beynin verdiği tepki benzemeye başlıyor. Önce refleks olarak ikisine de sadece bakılıp geçiliyor, ardından kayıtsızlık, umursamazlık, ilgisizlik geliyor.

Geleneksel gazetelerde birinci sayfada yer alan haberlerin boyutu, yeri, manşet mi sürmanşet mi olduğu haberin hiyerarşisine göre belirlenmiştir. Gazetecinin bir işlevi de okur için neyin önemli olup olmadığına karar vermek, ona yol göstermektir.

Bu işi layığıyla yapanlar her gün okurların farkında olmadığı binlerce küçük karar verir. Bir haberin ne kadar uzun olup olmadığı, hangi ifadelerin kullanıldığı, fotoğrafın boyutu, açısı........

© Habertürk