menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Kültür ve edebiyat

31 0
26.04.2026

1980’li yılların başında edebiyat dünyasına ilk adımlarımı atarken fark ettiğim gerçek şuydu: Edebiyat, modern dünyada insanın yaralı idrakine seslenen ağlak bir sesti; kendine yabancılaşmaya direnen bir ses.. Burada edebiyat derken kast ettiğim elbette Türk edebiyatıdır.

İnsan onurunu yücelten kültür ve edebiyatın temelinde “hakikati üstün tutmak”, hayata ve insana “değer vermek” ve “faydalı olmak” vardır. Kısaca kültür ve edebiyatın ana amacı, asma ve çubuk ilişkisinde olduğu gibi, hayatın bütünlüğüne ve sosyal sürekliliğine katkı sunmaktır; bu aynı zamanda İslam edebiyatının da özüdür. 

İnsan hayatında olduğu gibi kültür ve edebiyatta da bütün mesele, “anlam arayışı” “kemal arayışı”, “var olmanın tamlığı”, “olgunlaşma” ve “iyi insan olma”  olunca, ana hedefi -içsel dünyayı- tamamlayıcılığa, birliğe ulaştırmaktı. Burada iç dengenin yakalanması, eylemlerde ölçülü olunması, ayrıca akış ile ahenk, ilk öncelikler arasındadır. Bu akış ile ahenk dengesi, şiirde çok belirgindir. 

Gerekçeleri ise hakikat, doğruluk, meşruiyet, tevazû, güven, kendini bilmek, özgünlük, özgürlük, dinginlik, hakkaniyet, adalet, vicdan, mantık, ahlak, ölçülü olma, denge, ahenk, edep, kibarlık, nezaket, cömertlik, bağışlama, tolerans, eşitlik, çalışkanlık, tutumluluk, vefa, metanet, şefkat, samimiyet, sadakat, sorumluluk, diğerkâmlık, dayanışma ve yardımlaşma gibi erdemlerdir.  

İslam kültürünün ana bileşimini oluşturan ve birbirini tamamlayan bu ve bunun gibi diğer erdemler, etik kavramlar, insani değerler hazinesinde miadı/süresi dolmayan birer altın külçesi gibidir. 

Edebiyat, bu altın külçelerini iki kıstasa göre kullanmayı öğretir: Birincisi mantık, ikincisi ahlaktır. Birincisi, neler yapmamızı, ikincisi ise neler yapmamamız gerektiğini öğretir. Mantıklı ve ahlaklı bir hayat için özün (ruhun / yaradılışın) gürleşmesini/gelişmesini şart koşar. Çünkü özgürlük (özün gürleşmesi/gelişmesi) hayatın yükünü hafifletir. Yaşamı kolaylaştırır. 

Özgürlük, tamamlayıcı ve........

© Haber7