Harput’ta bazı yapılar vardır; taşları bugün yerinde olmasa bile şehrin hafızasında yaşamaya devam eder. Sara Hatun Camii’nin önünde bir zamanlar yükselen Muvakkithâne de işte böyle bir tarihî mirastır.

Bugün Sara Hatun Camii’ne giden vatandaşlarımızın çoğu, caminin önünde bir zamanlar bulunan sekizgen planlı küçük yapının ne işe yaradığını belki de bilmiyor. Oysa burası yalnızca küçük bir bina değildi. Harput’un zamanı ölçen, namaz vakitlerini belirleyen ve saat kültürünü yaşatan önemli merkezlerinden biriydi.

Araştırmalara göre Sara Hatun Camii önündeki Muvakkithâne, 1861-1862 yıllarında Erzincanlı Hacı Ali Bey tarafından yaptırılmıştı. Sekizgen planlı bu yapı, kaynaklarda “saathâne-vakithâne” olarak da tanımlanıyor. Burada namaz vakitleri hesaplanıyor, saatlerin ayarı yapılıyor, hatta cemaatin bozulan saatleri ücretsiz olarak tamir ediliyordu.

BİR BİNA DEĞİL, BİR ZAMAN MEKTEBİYDİ

Muvakkithâneler Osmanlı şehir kültürünün önemli unsurlarındandı. Bugünkü elektronik saatlerin, cep telefonlarının ve dijital takvimlerin olmadığı bir dönemde insanların zamanı doğru ölçebilmesi büyük önem taşıyordu.

Sara Hatun Camii’nin Muvakkithânesi de Harput’un bu ihtiyacına cevap veriyordu.

Güneşin hareketlerinden yararlanılarak namaz vakitleri belirleniyor, saatler ayarlanıyor ve insanların günlük hayatlarını zaman ölçüsüne göre düzenlemelerine yardımcı olunuyordu.

Yani burası sadece “saat tamir edilen bir yer” değildi.

Harput’un zamanı takip ettiği bir merkezdi.

İşte asıl üzerinde düşünmemiz gereken soru budur.

Bilimsel çalışmalarda Muvakkithânenin 1958 yılından sonra yıktırıldığı belirtiliyor. Başka bir akademik çalışmada da yapının günümüze ulaşamadığı açıkça ifade ediliyor.

Burada özellikle dikkat edilmesi gereken nokta........

© Günışığı Gazetesi