Bu haftaki yazıya bir önceki yazının spot cümlesini tekrarlayarak başlamak istiyorum. “Tarihe baktığınızda kendinizi geçmişteki olayları okuyan ve artık tamamen değişmiş bir zamanda yaşayan biri gibi hissedebilirsiniz. Ama dikkatli bir okursanız o satırlarda aslında değişmeyen ve değişmeyecek insan doğasının ya da özünün anlatıldığını göreceksiniz. Hele de bunu iyi bir tarihçinin kaleminden okuyorsanız…”

O iyi tarihçilerden birinin de Thukydides olduğunu özellikle belirtmiş ve onun Peloponnesos Savaşları adlı eserinden bahsetmiştim. Ünlü tarihçi bu savaşları yazarken, bir yandan da insanın hırslarının, arzularının ve bundan kaynaklanan kötülüklerinin değişmeyeceğine vurgu yapar. İşte bu hafta da bu değişmeyen şeyleri biraz daha derinlemesine incelemeye ve antik dünyayla günümüz arasında yeni bağlantılar kurmaya ne dersiniz?

THUKYDİDES’İN ÖNGÖRÜSÜ

Atina’nın liderliğini yaptığı Delos Birliği, Spartalıların liderliğindeki Peloponnesos Birliği’yle de savaş hâlindeydi. Sparta’nın saldırıp Atina’nın koruduğu Korkyra’da müthiş bir karışıklık çıktı. Sparta’nın zaferi yetmezmiş gibi Korkyra içeriden de karıştı. Thukydides bu karmaşayı şöyle anlatıyor: “Korkyralılar demokrasi karşıtlarını idam ettiler. Ayrıca alacak verecek tartışmaları yüzünden ya da başka bahanelerle birbirini öldürenler oldu. Kısacası her türlü kötülük yapıldı. İnsanlar, babalar oğullar, herkes birbirini öldürüyordu. Yalvaranlar bile tapınakların içinde katledildi. Hatta Dionysos tapınağında da duvarların içinde öldürülenler vardı.” (Peloponnesos Savaşları, III. Kitap, 81)

Görülüyor ki düşman sahibi olmak insan için bir bahane. Çıkan karmaşada aynı safta olup da görüş ayrılığı olanlar ya da çıkar ilişkilerinde anlaşmazlık yaşayanlar, savaşın yarattığı karmaşık ortamı fırsat bilip birbirini öldürmeye başlıyor. Bir anlamda ‘insanın kötülüğü’ ortaya çıkmak için fırsat kolluyor. Kendisini kurtarmak için birbirini gammazlayanlar, işi devletin mahkemelerine bırakmayıp kendi hasmını kendisi cezalandıranlar, kendi çıkarını korumak için düşmanından medet uman, hatta onunla işbirliği yapanlar…

Thukydides şöyle devam ediyor: “Kentte ilk defa böylesine bir isyan yaşanmıştı. Bu nedenle çok kan aktı. Korkyra olaylarından sonra Hellas’ın[1] birçok yerinde benzeri olaylar yaşandı. Her kentte Peloponnesosluları ya da Atinalıları yardıma çağıranlar oluyordu. Barış zamanlarında müttefikleri çağırmak için bir neden yoktu. Ama savaş bir kere başladıktan sonra insanların müttefikleri çağırmaları için ortada birçok neden bulunmaktaydı. Böylece hem rejim değişiklikleri yaşanıyordu hem de insanlar düşmanlarını yok ediyorlardı. Kargaşanın hüküm sürdüğü kentlerde büyük yıkımlar yaşandı.”

Thukydides esas can alıcı tespitini ise tam da bu cümlelerden sonra dile getiriyor.........

© Gazete Pencere