Ekran yasak, eşitsizlik serbest
Çocukların sosyal medya kullanımı yeniden gündemin en sıcak başlıklarından biri. 15 yaş altına sosyal medya kısıtlaması, yaş doğrulamasında yapay zekâ kullanılması, 16-17 yaş grubuna içerik sınırlamaları ve platformların çocuklara karşı daha fazla sorumluluk üstlenmesi tartışılıyor.
Çocukların sosyal medyanın zararlarından korunması gerektiğine itiraz etmek mümkün değil. Yaşlarına uygun olmayan içeriklere birkaç saniyede ulaşabilmeleri, bağımlılık, akran zorbalığı, kişisel verilerin kontrolsüz kullanılması ve algoritmaların çocukların dünyasını şekillendirmesi ciddi sorunlar.
Fakat bütün bunları konuşurken başka bir soruyu da sormamız gerekiyor: Çocukları gerçekten korumaktan ne anlıyoruz?
Sosyal medyada kaç yaşında olduklarını yapay zekâyla tespit edecek kadar ileri teknolojiler üzerinde çalışıyoruz. Peki aynı çocukların hangi şartlarda büyüdüğünü, okula hangi imkânlarla gittiğini, evinde ders çalışabilecek bir ortam bulunup bulunmadığını ya da ailesinin eğitim masraflarını karşılayıp karşılayamadığını aynı titizlikle takip ediyor muyuz? Çocukları gerçekten korumaktan söz edeceksek, her şeyden önce bunların üzerinde durmamız gerekiyor.
Türkiye’de çocuklarla ilgili bir sorun çıktığında ilk çözüm çoğu zaman yasaklamak oluyor. Elbette yaş sınırları olmalı, bazı içerikler çocuklardan uzak tutulmalı. Ancak çocukları dijital dünyanın zararlarından korumayı yalnızca erişimi engellemeye indirgediğimizde, onları gerçekten korumak yerine sadece karşılarına yeni sınırlar koymuş oluyoruz.
Yasaklamak kolaydır; eğitim vermek ise zordur. Ama kalıcı ve doğru olan da çocuğa neyle karşılaştığını anlayacak, sorgulayacak ve kendi sınırlarını çizecek beceriyi kazandırmaktır.
Çocuğa internette karşılaştığı bilginin doğruluğunu sorgulamayı, kişisel verilerini korumayı, sosyal medyada gördüğü hayatların gerçeğin tamamını yansıtmadığını ve algoritmaların karşısına çıkardığı içeriklerin tesadüf olmadığını öğretmek gerekir. Bunun için yalnızca yönetmelik değil; dijital okuryazarlık, öğretmen desteği ve ailelerin bilinçlendirilmesi gerekir.
Bir uygulamayı bugün yasaklarsınız, yarın yenisi........
