Endonezya merkezli Gojek ve Singapur merkezli Grab Güneydoğu Asya’nın her yerinde rekabet halinde. Gelişmekte olan ülkelerde bu uygulamaların ana işlevi, zaten kayıt dışı olan kuryelik gibi pazarları formel hale getirip hem tüketiciye daha iyi hizmet sunmaları hem de çalışanların refah seviyesini artırmaları.

          Bu hafta Singapur’daydım. Singapur’da araç çağırmak için Uber uygulamasını açarsanız, otomatik olarak Grab diye başka bir uygulamaya bağlanıyorsunuz. Grab için “Singapur’un Uber”i diyebiliriz. Uber, 2018’de Grab ile baş edemeyeceğini anlayınca, Grab’in ',5 büyüklüğündeki hissesi karşılığında operasyonlarını devrederek Güneydoğu Asya pazarından çekilmiş. Bugün Filipinler’den Tayland’a, Vietnam’dan Endonezya’ya 600 milyon nüfusun yaşadığı bu büyük pazarda Grab ile beraber bir de Gojek diye bir süper uygulama var. Bu iki uygulama taksiden, yemeğe, ödemelerden e-ticarete ve hatta mikrokrediye kadar birçok hizmetin altyapısını sağlıyor. Grab ve Gojek, birleşmeyi planlıyor ve bu nedenle de ortalık karışık. Gelin, Güneydoğu Asya’da süper uygulamalar nasıl stratejik altyapı haline geliyor, beraber inceleyelim.

2020’de “Dünyanın en büyük Müslüman teknoloji şirketi neden bizden değil Endonezya’dan çıktı?” başlıklı yazımda, Endonezyalı Gojek’in motosikletle yolcu taşımaktan finansa kadar birçok alanda hizmet veren bir “süper uygulama” haline gelişinin hikâyesini incelemiştim. O zaman Türkiye’den ilk defa milyar dolarlık şirket çıktı diye sevinirken, Gojek’in değeri 10 milyar dolardan fazlaydı. Hatta Gojek’in kurucusu Nadiem Makarim işlerini profesyonellere devredip 2024’e kadar Endonezya’da........

© Ekonomim