Emtia milliyetçiliği, kriz anında sihirli bir koruma kalkanı gibi görünse de, aslında küresel gıda sistemini kemiren içten çökertici bir virüstür. Sınırları kapatmak, tarladaki yangını söndürmez; aksine içerideki ateşi harlarken dışarıdaki dünyayı açlığa mahkum eder.

Tarım ve gıda piyasaları, yüzyılın en çetin sınav­larından birini verirken uluslararası ticaretin kuralları sessiz ve derinden yeniden yazılı­yor. Küresel iklim krizinin tetik­lediği rekolte kayıpları, Orta Do­ğu eksenli enerji darboğazları ve tırmanan girdi maliyetleri, dev­letleri klasik serbest piyasa ilke­lerinden hızla uzaklaştırıyor.

Şu gün itibarıyla masaya gelen küre­sel veriler ve uluslararası analizler, tarım politikalarında "Pazar Yö­netimi" devrinin yok olmaya baş­ladığını, yerine "Stratejik Devlet Müdahalesi ve Emtia Milliyetçili­ği" döneminin başladığını gösteri­yor. Ege’nin zeytinliklerinden As­ya’nın pirinç tarlalarına kadar his­sedilen bu kırılma, sınırların gıda güvenliği bahanesiyle kapatıldığı yeni bir küresel ekosistemi tetik­liyor.

Emtia milliyetçiliği (Commo­dity nationalism) ülkelerin kriz dönemlerinde kritik tarım ve gı­da ürünlerini (tahıl, pirinç, güb­re, yağlı tohumlar) ulusal sınırla­rı içinde tutmak, yerel enflasyonu baskılamak ve iç piyasayı korumak amacıyla dış ticaret akışlarını tek taraflı olarak kısıtlaması, vergilen­dirmesi veya tamamen yasakla­ması refleksidir.

Geleneksel olarak madenler ve enerji için kullanılan bu kavram, günümüzde iklim şokları ve jeopo­litik riskler (örneğin Hürmüz Bo­ğazı'ndaki lojistik krizler ve güb­re tedarik daralmaları) nedeniyle doğrudan gıda ve tarım girdileri­ne evrilmiş durumdadır. Aslında buna serbest piyasadan “gıda ko­rumacılığına" geçiş de diyebiliriz. Bir devletin "Önce kendi vatanda­şımın karnını doyurayım, dünya ne hâlde olursa olsun" mantığıy­la sınırları kapatması, kısa vadede yerel bir can simidi gibi görünse de küresel ölçekte domino etkisi ya­ratan devasa bir yangının fitilini ateşlemektedir.

2026'nın ortalarına geldiğimiz şu günlerde, emtia milliyetçiliği ile ilgili birkaç örnek vermek isterim.

Küresel pirinç pazarının baş aktörü Hindistan

Hindistan’ın pirinç ve gübre si­yaseti kendinden bahsettiriyor. Küresel pirinç pazarının baş ak­törü olan Hindistan, iç piyasadaki gıda enflasyonunu kontrol altın­da tutmak ve yerel halkı korumak amacıyla uzun süredir sürdürdü­ğü ihracat kısıtlarını ve lisans de­netimlerini genişletiyor. Aynı za­manda tarımsal üretimde kulla­nılan sübvansiyonlu........

© Dünya