2030 teknoloji ve maden jeopolitiği

2026 itibarıyla Avrupa ve Asya arasındaki jeopolitik yapı, artık yalnızca askerî ittifaklar üzerinden şekillenmiyor. Ekonomik güvenlik, enerji, kritik madenler, teknoloji, yapay zekâ, savunma sanayii, ticaret yolları ve tedarik zincirleri ülkelerin yeni ittifaklarının temelini oluşturuyor. Bu nedenle dünya, klasik anlamda iki ayrı bloktan ziyade birbirleriyle kesişen çok sayıda ekonomik ve stratejik ağın ortaya çıktığı çok merkezli bir sisteme doğru ilerliyor.

Avrupa Birliği (AB), ekonomik güvenliğini güçlendirmek ve Çin'e, Rusya'ya veya tek bir tedarik kaynağına aşırı bağımlılığı azaltmak amacıyla Hindistan, Japonya, Güney Kore, Avustralya, ASEAN ve Orta Asya ülkeleriyle ilişkilerini derinleştiriyor. AB'nin Global Gateway (Küresel Geçit) girişimi, Avrupa'nın Asya, Afrika ve diğer bölgelerde ulaştırma, enerji ve dijital altyapı yatırımlarını artırmasını amaçlıyor. Özellikle Orta Asya, Kafkasya ve Türkiye üzerinden geçen ulaşım hatları Avrupa açısından giderek daha önemli hâle geliyor.

Çin ise ekonomik ve altyapısal bağlantıları genişleterek kendisine alternatif ve çok merkezli bir küresel ekonomik ağ oluşturmaya çalışıyor. Bunun en önemli araçlarından biri BRI – Belt and Road Initiative (Kuşak ve Yol Girişimi). Çin ayrıca BRICS – Brazil, Russia, India, China, South Africa grubunun genişlemesini ve ekonomik işbirliğinin artırılmasını destekliyor. Çin'in ASEAN ülkeleriyle ticaret, teknoloji, enerji ve tedarik zincirleri alanındaki ilişkileri de güçleniyor.

Rusya–Çin ilişkileri ise özellikle enerji, savunma, ticaret ve Batı yaptırımlarına karşı ekonomik dayanıklılık açısından önem taşıyor. Rusya enerji ve hammadde bakımından güçlü bir kaynak ülke konumundayken, Çin sanayi üretimi, teknoloji ve büyük pazar kapasitesiyle Rusya açısından önemli bir ekonomik ortak hâline geliyor. Bu ilişkiyi doğrudan NATO benzeri bir askerî ittifak olarak değerlendirmekten ziyade, çok geniş kapsamlı bir stratejik ortaklık olarak görmek daha doğru.

Hindistan ise bu yeni sistemin en dikkat çekici ülkelerinden biri. Hindistan aynı anda Batı ülkeleriyle, Rusya'yla, Çin'le ve Güneydoğu Asya ülkeleriyle ilişkilerini sürdürüyor. Hindistan'ın ABD, Japonya ve Avustralya ile oluşturduğu QUAD – Quadrilateral Security Dialogue (Dörtlü Güvenlik Diyaloğu), Hint-Pasifik bölgesinde güvenlik, deniz yolları, teknoloji ve tedarik zincirleri açısından önemli bir platform oluşturuyor. Bunun yanında Hindistan'ın Çin ve Rusya'nın da bulunduğu BRICS içindeki konumu devam ediyor. Hindistan ayrıca 2026'da AB ile güvenlik ve savunma alanındaki ortaklığını güçlendirdi.

Japonya ve Avustralya ise ABD ve Hindistan'la birlikte Hint-Pasifik bölgesinde güvenlik ve ekonomik dayanıklılık ağlarını güçlendiriyor. Burada yalnızca askerî güvenlik değil; yarı iletkenler, kritik mineraller, enerji, yapay zekâ, siber güvenlik ve stratejik tedarik zincirleri de önem kazanıyor.

ASEAN – Association of Southeast Asian Nations (Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği) ise Çin ile ABD ve müttefikleri arasındaki rekabetin ortasında bağımsız bir merkez olma eğilimini sürdürüyor. ASEAN ülkeleri Çin'le çok güçlü ekonomik ilişkiler kurarken aynı zamanda Japonya, Hindistan, AB, Avustralya ve Rusya ile de ilişkilerini geliştiriyor. Bu nedenle ASEAN, tek bir büyük gücün etki alanına tamamen girmek yerine farklı güç merkezleriyle aynı anda işbirliği yapan önemli bir ekonomik merkez hâline geliyor.

Bunun yanında RCEP – Regional Comprehensive Economic Partnership (Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık), Asya-Pasifik'teki en önemli ticaret ağlarından biri. Çin, Japonya, Güney Kore, Avustralya, Yeni Zelanda ve ASEAN ülkelerini kapsayan bu yapı, Asya'nın ekonomik entegrasyonunda önemli bir yere sahip.

Avrupa açısından Orta Asya–Kafkasya–Türkiye hattı da giderek daha önemli hâle geliyor. Buradaki en önemli........

© Dikgazete.com