Dr. Muhammet Kemaloğlu yazdı;

Londra’da Yahudi-Kürt Konferansı: Stratejik ortaklık

6-7 Eylül 2026 tarihlerinde Londra’da gerçekleştirilen “Jewish-Kurdish Relations in a Changing Middle East: History, Identity and Future Cooperation” başlıklı uluslararası konferans, geçen yıl Berlin’de düzenlenen ilk Kürt-Yahudi Kongresi’nin devamı niteliğinde ortaya çıktı.

Konferans her ne kadar Yahudi ve Kürt toplumları arasındaki tarihsel, kültürel ve toplumsal bağları inceleyen akademik bir buluşma olarak sunulsa da katılımcıların profili, organizasyonu üstlenen kurumların niteliği, ele alınan konu başlıkları ve İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar’ın konferansa gönderdiği mesaj bir arada değerlendirildiğinde, toplantının kapsamının geçmişe ilişkin bir değerlendirmeyle sınırlı olmadığı anlaşılmaktadır. Nitekim organizatörlerin konferansı tanımlarken kullandıkları ifade de bu yönelimi açıkça ortaya koymaktadır: Amaç yalnızca geçmişi hatırlamak değil, Yahudi-Kürt ilişkilerinin gelecekte nasıl bir zemine taşınabileceğini tartışmaktır.

Konferans, Londra merkezli Jewish Kurdish Network (Yahudi-Kürt Ağı) tarafından düzenlendi; London Centre for the Study of Contemporary Antisemitism (LCSCA) ile Tel Aviv Üniversitesi’ne bağlı Moshe Dayan Ortadoğu ve Afrika Araştırmaları Merkezi Kürt Çalışmaları Programı ise ortak ev sahipleri arasında yer aldı. Bu yapı, toplantının yalnızca kültürel bir buluşma olmadığını göstermesi bakımından önemlidir. Çünkü bir tarafta Yahudi-Kürt diasporasını bir araya getirmeyi amaçlayan bir ağ, diğer tarafta çağdaş antisemitizm üzerine çalışan Londra merkezli akademik bir merkez, öte tarafta ise İsrail’de Kürt çalışmaları konusunda kurumsallaşmış bir araştırma programı bulunmaktadır.

Özellikle Prof. Ofra Bengio, konferansın akademik ayağındaki en dikkat çekici isimlerden biriydi. Tel Aviv Üniversitesi Moshe Dayan Merkezi Kürt Çalışmaları Programı’nın başında bulunan Bengio, uzun yıllardır Irak, Türkiye, Kürt siyaseti ve Ortadoğu’daki Kürt hareketleri üzerine çalışmalar yürütmektedir. Bengio’nun konferansın hem akademik hem de siyasi tartışmalarında merkezi konumda bulunması, İsrail’deki Kürt çalışmaları ile uluslararası Kürt diasporası arasındaki bağlantının önemini ortaya koymaktadır.

Toplantıya Birleşik Krallık, Avrupa, İsrail, ABD ve Kürdistan Bölgesi’nden akademisyenler, siyasetçiler, gazeteciler, aktivistler ve diaspora temsilcileri katıldı. Programda Adrian Cohen, Ali Ertan Toprak, Baruch Shimoni, David Hirsh, Edwin Shuker, Yehuda Ben Yosef, Feryal Clark, Jonathan Spyer, Nir Boms, Ofra Bengio, Suzan Quitaz, Mutlu Çiviroğlu, Shukriya Bradost, Mehmet Tanriverdi, Veysi Dağ, Jan İlhan Kızılhan ve Joanna Michlic gibi isimler yer aldı.

Katılımcılar arasında özellikle Adrian Cohen dikkat çekmektedir. Cohen, Britanya Yahudileri Temsilciler Kurulu’nun (Board of Deputies of British Jews) üst düzey yöneticilerinden ve Labour Friends of Israel çevresinde faaliyet gösteren bir isimdir. Bu durum, konferansın yalnızca akademik ve kültürel çevrelerle sınırlı kalmadığını, İngiliz Yahudi toplumu ve İngiliz siyasi çevreleriyle de bağlantılar kurduğunu göstermektedir.

Konferansın yedi panelden oluşan programı da toplantının kapsamını açık biçimde ortaya koydu. İlk panel “Siyonizm ve Kurdayetî: Ulusal Hareketler, Kimlik ve Beka” başlığını taşıdı. Burada yalnızca Yahudiler ile Kürtlerin tarihsel ilişkileri değil, iki ulusal hareketin kimlik, kendi kaderini tayin hakkı ve devletleşme talepleri tartışıldı. Panelde konuşan Dr. Khaled Salih, Siyonizmin temelinde Yahudilerin kendi gelecekleri üzerinde söz sahibi olması bulunduğunu, Kürt ulusal bilincinin de benzer bir kendi geleceğini belirleme talebi taşıdığını savundu. Bu yaklaşım, konferansın tarihsel ilişkiden siyasi statü tartışmasına geçiş yaptığının en açık örneklerinden biridir.

İkinci panel Kürdistan Yahudilerinin tarihi ve ortak mirasına, üçüncü panel ise doğrudan güncel jeopolitiğe ayrıldı. İngiliz milletvekili Feryal Clark’ın yönettiği “Bölgesel Dönüşüm ve Orta Doğu’da Kürtlere ve İsrail’e Yönelik Batı Politikası” başlıklı oturumda Ali Ertan Toprak, Shukriya Bradost, Dr. Jonathan Spyer ve Mutlu Çiviroğlu yer aldı. Panelde İran, Türkiye, Irak ve Suriye, 7 Ekim sonrasında değişen bölgesel güvenlik dengeleri ve Batı’nın Kürtlere yönelik........

© Dikgazete.com