World Justice Project 2025 Hukukun Üstünlüğü Endeks verilerine göre Türkiye, son on yılda Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nde ciddi bir gerileme yaşadı. 2015 yılında 80. sırada bulunan Türkiye, her yıl gösterdiği düşüş eğilimi ile 38 sıra kaybederek 2025’te 118. sıraya kadar geriledi. 2016'da gerçekleşen 15 Temmuz darbe girişiminin ardından Türkiye, hukuk devleti sıralamasında 19 sıra geriye giderek 99. sıraya gerilemişti.

Türkiye bunun yanısıra “Temel Haklar” kategorisinde 143 ülke arasında 134. sırada yer almakta. Bu başlık; ayrımcılığın önlenmesi, yaşam ve güvenlik hakkı, adil yargılanma hakkı, ifade ve inanç özgürlüğü, mahremiyetin korunması, toplanma özgürlüğü ve temel işçi haklarının güvence altında olması gibi göstergeleri kapsamakta. Türkiye’nin 2015’te bu alandaki sırası 96 iken, son on yılda 38 sıra gerileyerek 134’e düşmesi, temel hak ve özgürlükler alanında da ciddi bir gerileme içinde olduğunu göstermekte.

Türkiye ayrıca “Hükümetin Yetkilerinin Sınırlandırılması” kategorisinde 136. sırada yer aldı.“Hükümetin yetkilerinin sınırlandırılması” kategorisi yargının bağımsız bir denetim mekanizması olarak hükümetin hukuka aykırı işlemlerine sınır koyabilmesi diğer bir deyişle mahkemelerin yürütmenin kararlarını iptal edebilmesi ya da durdurabilmesi, yüksek yargı organlarının hukukun üstünlüğünü koruyacak şekilde iktidarı denetleyebilmesi ve AİHM başta olmak üzere yüksek mahkeme kararlarına uyulması anlamına geliyor.

Bu denetim, iktidarı zayıflatmak için değil, güçler ayrılığı ilkesi çerçevesinde yasama, yürütme ve yargı arasında denge ve hesap verebilirlik sağlamak için yer alıyor.2015 yılında bu kategoride 95. sırada yer alan Türkiye, son 10 yıl içinde bu alanda da 41 sıra gerilemiş durumda.

Ayrıc İnsan Hakları Derneği (İHD) ve Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) Dokümantasyon Merkezlerinin verilerine göre 2025 yılında yaşanan hak ihlalleri şöyle sıralanmış:

Kolluk Şiddeti-İşkence ve Kötü Muamele

Kolluk güçlerinin barışçıl toplantı ve gösterilere müdahalesi sırasında, sokak ve açık alanlarda ya da ev ve iş yeri gibi mekânlarda, yani resmi olmayan gözaltı yerlerinde ve gözaltı dışındaki ortamlarda yaşanan işkence ve diğer kötü muamele uygulamaları 2025 yılında da tüm yoğunluğu ile devam etti. Kolluk güçlerinin, evrensel hukukta ve ülke yasalarında tanımlanan zor kullanma yetkisinin çok ötesine geçen kural dışı, denetlenmeyen,........

© Artı Gerçek