Uzmanlar, 19. yüzyılın birinci yarısının Beethoven’a, ikinci yarısının ise Wagner’e ait olduğunu söylüyorlar. Gerçekten de, 19. yüzyılın sonuna gelinirken sadece müzikte değil siyasette, felsefede her konuda Wagner etkisinin olduğu görülür.

Wagner, Bayreuth’ta oluşturmaya girişeceği konser alanı için ilk incelemeyi yaparken beraberinde giden grubun içinde Nietzsche de vardı. Siz de benim gibi, Nietzsche gibi bir adamın inşaat alanı incelemesinde ne işi olabilir diye düşünmüşsünüzdür herhalde. 

Nietzsche’nin hayatında ve eserlerinin oluşmasında Wagner’in önemli bir yeri vardı. Nietzsche başlarda Schopenhauer’ın yapmış olduğu “dâhi” tanımlamasının bir örneğini Wagner’de bulduğunu söylüyor ve daha da ileriye giderek Wagner ile beraber olabildiği anları “Tanrı katında” olmaya benzetiyordu. Bütün bu övgülerine, aşırı sevgisine rağmen Nietzsche yaşamının sonraki döneminde Wagner’e karşı tavır almış ve ona saldırmaya başlamıştı.

Büyük sevginin neden öfkeye dönüştüğünü anlamamız gerekiyor. Büyük filozofun “Tragedya’nın Doğuşu” (1871) ve çıldırmadan tam bir yıl önce yazdığı “Wagner Olayı” çalışmalarında ortak nokta, başlıklardan da anlaşılabileceği gibi hep Wagner ve onun müziğiydi. Filozof hayatı boyunca Wagner’i düşünmüş ve onunla bir düşünce diyaloğu içinde olmuştu. Biraz önce ismini yazdığım çalışmalarını yayın tarihi sırasıyla okursanız baştaki Wagner sevgisinin adım adım bir öfkeye ve ona bir saldırma arzusuna dönüştüğünü görürsünüz. Son çalışması olan “Nietzsche Wagner’e Karşı” (1887) kitabında bu duygular net olarak ortaya konulmaktadır.

Büyük filozofun büyük bestekara karşı duygularının neden böyle değiştiği üzerine birçok teori öne sürülmüştür. 

Bazıları Nietzsche’nin yıllar geçtikçe Wagner’in tekrar dine dönmesine çok öfkelendiği için ona karşı tavır almaya başladığını söylüyorlar. 

Diğerleri ise Nietzsche’nin öfkesinin fiziksel bir öfke olduğu görüşünde. Bu görüşe göre Nietzsche, Wagner’in müziğinin kendisini fiziksel olarak sarstığını ve vücudunu tahrip ettiğini düşündüğü için ona tepki koymaya........

© 10 Haber