Türk birliği mi, İslam birliği mi?

Osmanlı Cihan Devleti dağılmanın eşiğine gelince bir savunma stratejisi, bir çıkış yolu olarak “Osmanlıcılık mı, Türk birliği mi yoksa İslam birliği mi” tartışmaları başladı.

“Osmanlıcılıktan” pek bir eser kalmadı diyebiliriz ama Türk birliği ve İslam birliği tartışmaları 150 yıl sonra bile sıcaklığını koruyor.

Rusya, 1850’den itibaren Türkistan ve Kafkasya’daki Türk topraklarını işgale başladı. Buralardan Osmanlı’ya sığınan münevverlerin etkisiyle, Balkan bozgununun yol açtığı karamsarlık, ümitsizlik içinde İstanbul’da münevverler arasında bir “Türk romantizmi” başladı. Ali Süavi, Süleyman Hüsnü Paşa, Ahmet Vefik Paşa, Ahmet Mithat, Gaspıralı İsmail, Yusuf Akçura, Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin, Ağaoğlu Ahmet ve daha nice isim, Osmanlı’nın kurtuluşunun İttihad-ı Türk’ten geçtiğini iddia ettiler. “Adriyatik’ten Çin Seddi’ne” sloganı bu dönemde ortaya çıktı; Ziya Gökalp “Vatan ne Türkiye’dir Türklere, ne Türkistan / Vatan, büyük ve müebbet bir ülkedir: Turan” dizelerini bu yıllarda yazdı.

1991 yılında Sovyetler Birliği dağılınca Türk devletleri tek tek tarih sahnesine yeniden çıktılar. “Türk Birliği” önündeki en büyük engel ortadan kalkmıştı, büyük hayal artık gerçeğe dönüşebilirdi. Ama beklendiği gibi olmadı. Türkistan ve Kafkasya’nın Türk ve Müslümanları bir buçuk asır süren Rus ve........

© Yeni Şafak