ABD’de yıllardır yayımlanan bir liste var. Adı; ‘Kirli 12”. Listeyi, ABD merkezli bir sivil toplum örgütü olan; Çevre Çalışma Grubu (EWG) hazırlıyor.

Listede, ABD Tarım Bakanlığı’nın yıllık pestisit denetimlerinden elde edilen sonuçlara göre, tarım zehri kalıntısını en çok barındıran sebze ve meyveler yer alıyor.

EWG’nin 2026 listesine baktığımızda, ilk sırada ıspanak var. En fazla tarım zehri ıspanakta tespit edilmiş. İkinci sırada ise yine geniş yapraklı bir sebze olan lahana yer alıyor. Önceki yıllarda listenin hep zirvesinde yer alan çilek ise üçüncü sıraya gerilemiş. Sıralamanın devamı ise şöyle; “Üzüm, nektarin, şeftali, kiraz, elma, böğürtlen, armut, patates ve yaban mersini…”

Aslında tablo yıllardır aynı. Sadece meyve ve sebzelerin sıralamalarında birkaç basamaklık farklar gerçekleşiyor. Ve bu tablo bize şunu söylüyor: Tarım modeli değişmediği sürece, meyve sebzelerimizde pestisit kalıntısı yok olmayacak ve kirli liste de değişmeyecek!

Bu yıl listeye eklenen en dikkat çekici unsur ise “sonsuz kimyasallar” olarak bilinen PFAS’lar. Yani artık mesele sadece pestisit değil; doğada parçalanmayan, vücutta biriken ve düşük dozda bile etkili olabilen kimyasallardan söz ediyoruz.

Peki bizde durum ne?

Aslında bu sorunun doğrudan bir cevabı yok. Çünkü Türkiye’de pestisit analiz sonuçları kamuoyuna açık değil. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yaptığı denetimlerin sonuçlarını düzenli ve şeffaf biçimde göremiyoruz. Bu nedenle soframızdaki riske tam anlamıyla vakıf değiliz.

 Ancak dolaylı bir veri kaynağımız var: Avrupa’nın sınır kapıları. Oradan dönen ürünler, bize içeride ne olup bittiğine dair güçlü ipuçları veriyor. Gelin o verilere birlikte bakıp, bizim ‘Kirli 12’miz neymiş görelim..

Listeye geçmeden önce şunu belirtmekte fayda var. Anacağımız sebze ve meyveler, ihracata konu olanlar. Özellikle de Avrupa Birliği ülkelerine gönderdiklerimiz. Markete ve pazara ulaşan tüm ürünleri temsil etmiyor ama iç pazara yönelik önemli göstergeler sunuyor.

Bir yılda 88 pestisit tespiti

Listeyi, AB........

© T24