Esasında dinî-tasavvufî terbiye yerleri olan zâviyeler, Anadolu’daki İslamlaşma sürecine katkıda bulunan en önemli kurumlardan biriydi. Şeyhlerin idaresinde kurulan zâviyelerde yaşayan dervişler bir taraftan toplu hâlde ibadet ederken diğer taraftan bulundukları yerleri imar edip şenlendirmişler ve gelip geçen yolculara ücretsiz yeme, içme ve barınma imkânı sunmuşlardı. Ayrıca halkla sıkı bir temas kurmuşlar ve çocukların eğitimiyle yakından ilgilenmişlerdi. Zâviyeler genellikle önemli geçit noktalarında, yol güzergâhlarında veya yerleşim yerlerinde kurulmuştu. Selçuklular döneminde ve Osmanlı hâkimiyetinin ilk zamanlarında kurulan büyük zâviyelerin bünyesinde mescit, tevhithâne, kümbet, derviş ve misafir odaları, kütüphâne, mutfak, erzak ambarları, hamam ve ahır gibi birimler yer almaktaydı. Zâviyelerde, şeyh veya zâviyedârdan başka imam, muallim, müezzin, türbehan, aşçı ve ekmekçi gibi görevliler hizmet vermekteydi.

XI. yüzyılda Anadolu’yu yurt edinmek üzere bölgeye gelen Oğuz Türkleri arasında şeyhler ve dervişler önemli bir yer tutuyordu. İmkân ve vasıtaların yetersiz olduğu göç ve yerleşme sürecinde........

© Pusula Gazetesi