Orta Sınıfın Trajedisi

Orta Sınıfın Trajedisi

Toplum için orta sınıfın güçlü olması, toplumsal, hukuksal, sanatsal ve psikolojik açıdan daha sağlıklı bir toplum yapısı demektir. Orta sınıfın trajedisi aslında toplumun bütün kesimlerinin trajedisidir.

Avrupa aydınlanmasının önemli düşünürlerinden Montesquieu (1689-1755), Kanunların Ruhu Üzerine adlı kitabında “Şahısların sağduyu ve saadeti, büyük ölçüde kendi yetenek ve servetlerinin vasatlığına bağlıdır. Çok sayıda vasat insan yetiştirecek, bilge insanlardan oluşan bir cumhuriyet bilgece yönetilecek, mutlu insanlardan oluşan bu cumhuriyet pek mutlu bir cumhuriyet olacaktır.” der. Gelir skalasında ve hayat kalitesinde ortalarda bulunan orta sınıfın önemini Platon (M.Ö. 428-348), aşırı fakirlik ve aşırı zenginliğin bir devlet için iyi olmadığını belirtirken, her iki ucu yok edip daima orta yolun tutturulması gerektiğini ifade eder. 

Devletlerin değerlerinin taşıyıcısı, savunucusu ve destekleyicisi olan orta sınıfların sayısı zamana ve şartlara bağlı olarak her dönem değişmiştir. Orta sınıfları geniş ve güçlü olan topumlar, buna sahip olmayan diğer topluluklara göre daha istikrarlı bir devlete ve toplum hayatına sahip olmuşlardır. Toplumu ekonomik olarak kabaca alt, orta ve üst sınıf şeklinde üç sınıfa ayırırsak; kalkınma iktisadının beklentisi alt ve üst sınıfın çok dar, orta sınıfın ise çok geniş olmasıdır. Bu ideal duruma rağmen alt ve üst sınıfların, orta sınıfların aksine yelpazede geniş bir yer tutması, toplumsal anlamda bir dizi sorunu beraberinde getirecektir.     

İyi de nedir orta sınıf? Bu sınıfa mensup olanlar kimlerdir? Nasıl yaşar, ne yer ne içerler? Bu sınıfı bir toplum için önemli kılan gerekçe nedir? Orta sınıf, elde edilen gelire göre yapılan tasnifte, orta gelire sahip insanların oluşturduğu, elde ettiği gelirin bir kısmını tasarruf etmekle beraber büyük bir kısmını harcayan, ekonomik çarkların dönmesinde gelir bakımından alt ve üst sınıflara göre daha etkili olan sınıftır. Orta sınıf düzenli bir işi olan, kazancını genelde aldığı eğitim üzerinden kazanan, beyaz yakalı işlerde çalışan, memurlar, orta büyüklükteki işletme sahipleri ve serbest meslek mensuplarının oluşturduğu toplumun en geniş kesimi olması beklenen kısmıdır. Orta sınıfın en önemli özelliği; toplumun sanat, spor ve eğitim gibi kültürel harcamalarda bulunan kesimini oluşturmasıdır. Demokratik kurumların işlemesinde, sivil toplumun güçlenmesinde ve estetik değerlerin gelişmesinde yadsınamayacak derecede etkisi olan bu sınıfın zayıflaması durumunda, bahse konu bu değerlerin de zayıflaması beklenmelidir. Siyasetçilerin sevdiği tabirle orta sınıf, orta direktir. Orta direk zayıflar ya da yok olursa toplum zarar görür ve çöker. Kısaca orta sınıf, toplumun bel kemiği, üretim ve tüketimin taşıyıcısıdır. Bu sınıfın erimesi, bütün toplumsal yapının bozulması demektir. 

Tanımı biraz daha basitleştirelim: Orta sınıf, bir evi ve bir arabası, her yıl düzenli bir şekilde tatile gitme, ortalama bir şekilde günlük ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra varsa çocuklarının eğitim masraflarını karşılama imkânı olan, maddi olarak edebiyat, sinema ve tiyatro gibi kültürel etkinliklere geliri yeten, herkesin meşrebine göre eğlenceye para ayırabildiği, sağlık harcamalarını zorlanmadan yapabilen ve bir miktar da........

© Perspektif