Gürsel Erol’un “devletin bekası” gerekçesiyle verdiği “evet” oyunu savunurken kullandığı dil, basit bir siyasi tercih tartışmasının ötesinde, Cumhuriyet’in parlamenter temsil anlayışına ilişkin temel bir soruyu yeniden gündeme getiriyor: Milletvekili kimin adına karar verir; devlet adına mı, kendisini seçen yurttaşlar adına mı?

CHP Elazığ Milletvekili Gürsel Erol’un TBMM’de kabul edilen “Çerçeve Yasa”ya verdiği desteği açıklarken yaptığı değerlendirme, yalnızca bir yasa teklifine ilişkin siyasi tutum beyanı olarak okunmamalı.

Erol, kararını “devletin bekası ve Türkiye’nin geleceği” gerekçesiyle savunurken, aynı açıklamada MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’ye teşekkür ederek, “Sizin dışınızda kimse bu süreci başlatamazdı, kimse cesaret edemezdi” ifadelerini kullandı. Bu sözler AKP Genel Başkan Yardımcısı Mahmut Nazırlı tarafından da “Elazığ milletvekiline yakışır bir duruş” denilerek övüldü.

Tam da burada asıl mesele başlıyor.

Çünkü demokratik bir cumhuriyette milletvekilliğinin temel meşruiyet kaynağı devlet değil, halktır.

Milletvekili Kimin Vekilidir?

Modern temsili demokrasinin temelinde son derece basit ama hayati bir ilke vardır: Egemenlik halka aittir.

Milletvekili, halkın siyasal iradesini yasama organında temsil etmek üzere seçilir. Devletin bir memuru değildir. Devlet adına görev yapan bürokrat hiç değildir. Anayasal düzen içinde milletvekili, yürütme organının veya devlet aygıtının siyasal temsilcisi değil, yasama yetkisini kullanan seçilmiş halk temsilcisidir.

Bu ayrım Türkiye gibi “devlet” kavramının siyasal kültürde olağanüstü güçlü olduğu ülkelerde özellikle önemlidir.

Çünkü “devletin bekası” kavramı siyasal söylemde çoğu zaman o kadar geniş ve kutsal bir anlam kazanır ki, devletin çıkarı ile yurttaşın hakkı arasında bir çatışma ortaya çıktığında, yurttaştan devlete itaat etmesi beklenebilir.

Oysa demokratik anayasal düzenin mantığı bunun tam tersidir.

Devlet, yurttaş için vardır; yurttaş devlet için değil.

Devletin varlık amacı, toplumu ve yurttaşları korumaktır. Devletin bekası da yurttaşın özgürlüğünü, hukuk güvenliğini ve siyasal temsil hakkını ortadan kaldıracak biçimde yorumlanamaz.

“Devletin Bekası” Demokrasinin Üzerine Çıkabilir mi?

“Devletin bekası” kavramı elbette siyasal hayatın bütünüyle dışında değildir.

Devletin anayasal düzeninin, ülkenin toprak bütünlüğünün, kamu güvenliğinin ve demokratik kurumların korunması meşru bir siyasal amaçtır. Ancak sorun, “beka” kavramının hangi araçların meşru olduğunu belirleyen sınırsız bir gerekçeye dönüştürülmesidir.

Bir yasa “devletin bekası” adına çıkarılıyorsa, milletvekilinin görevi yalnızca “devlet için iyi midir?” diye sormak değildir.

Asıl sorular şunlardır:

Bu yasa yurttaşların haklarını nasıl etkiliyor?

Anayasal ilkelerle uyumlu mu?

Eşitlik ilkesini koruyor mu?

Kamu gücünü sınırlandırıyor mu, genişletiyor mu?

Yürütmeyi denetleme mekanizmalarını güçlendiriyor mu?

Muhalefetin ve farklı toplumsal kesimlerin siyasal temsil alanını genişletiyor mu?

Yasanın uygulanması hukuk devleti ilkeleriyle güvence altına alınmış mı?

İşte milletvekilinin asli sorumluluğu burada ortaya çıkar.

Çünkü parlamentonun görevi yalnızca devletin kararlarını yasalaştırmak değildir. Parlamentonun görevi devleti de hukukla sınırlamaktır.

Cumhuriyetin Temel Mantığı: Devletin Üstünde Hukuk

Cumhuriyet fikrinin siyasal bakımdan en önemli sonuçlarından biri, devletin kişilerin veya yöneticilerin üzerinde ve dışında kutsal bir varlık olarak konumlandırılmasını reddetmesidir.

Cumhuriyet, yurttaşların ortak........

© Nokta Haber Yorum