Dünya siyasetinde bazı devletler vardır ki sadece günü yönetmez, tarihin yönünü değiştirmeyi hedefler. Bu devletlerin en önemli özelliği, olaylara anlık reflekslerle değil, uzun vadeli bir akılla yaklaşmalarıdır. İşte bu aklın adı “büyük strateji”dir. Büyük strateji, bir devletin askeri gücünü, ekonomik kapasitesini, diplomatik ilişkilerini ve hatta kültürel etkisini tek bir hedef doğrultusunda uyumlu şekilde kullanma becerisidir. Bu yönüyle sadece bir plan değil, aynı zamanda bir medeniyet tasavvurudur.

Aslında bu kavram modern bir icat değildir. Tarihin derinliklerine indiğimizde, büyük stratejik düşüncenin izlerini açıkça görürüz. Antik Çin’de Sun Tzu’nun “savaşmadan kazanmak” anlayışı, Roma’nın askeri etkisini hukuki düzenle tahkim etmesi, Osmanlı’nın “nizam-ı âlem” şiarıyla adaletli bir düzen kurma iddiası…

Bunların tamamı, bir büyük stratejinin farklı tezahürleridir. Ancak kavramın sistematik hale gelmesi, özellikle 20. yüzyılda, İngiliz düşünür Basil Liddell Hart ile birlikte olmuştur. Hart, savaşın sadece cephede kazanılamayacağını, asıl başarının barışı nasıl kurduğunuzla ölçüleceğini vurgulayarak büyük stratejinin çerçevesini genişletmiştir.

Bugün geldiğimiz noktada büyük strateji, sadece askeri planlamayı değil, ekonomiyi, dış politikayı ve hatta kültürel etkiyi içine alan çok katmanlı bir yapıya dönüşmüştür. Çünkü modern dünyada güç, yalnızca silahla değil; finansla, teknolojiyle, bilgiyle ve algıyla üretilmektedir. Bir devletin güçlü olması, sadece ordusunun büyüklüğüyle değil, üretim kapasitesiyle, ticaret ağlarıyla ve kurduğu uluslararası ilişkilerle ölçülmektedir.

Bu çerçevede Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) küresel hegemonya politikası bunun bugünkü en bariz örneklerdendir. İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan uluslararası sistem, aslında bir büyük stratejinin ürünüdür. NATO gibi askeri ittifaklar, doların küresel rezerv para haline gelmesi ve uluslararası kurumlar aracılığıyla kurulan düzen, ABD’nin sadece bir ülke değil, sistem kurucu bir güç........

© Milli Gazete