Geçen hafta Dünya Futbol Şampiyonası’nda kupayı İspanya kaldırdı. Kupa seremonisini izlerken tüm izleyicilerin dikkatini çeken olay ise futbolcuların podyuma farklı farklı bayraklarla çıkmış olmasıydı.

Futbolcuların podyuma Katalan, Bask, Galiçya ve Endülüs bayraklarıyla çıkması bir protesto değil, aksine İspanya’nın derinlerde yatan siyasi gerçeğini bir kez daha gözler önüne seren bir unsurdu.  Resmi olarak “İspanya Krallığı” adını taşıyan bu ülke kâğıt üzerinde üniter bir devlet olsa da, fiilen 17 özerk topluluğun (comunidades autónomas) bir araya geldiği karmaşık bir mozaiktir. Her biri kendi bayrağına, kendi tarihine ve çoğu zaman kendi diline sahip olan bu bölgeler, özellikle Katalonya ve Bask Bölgesi’nde güçlü bir bölgesel kimlik bilincine sahiptir.

Milli takımın zaferinde bile bu bayrakların yan yana dalgalanması, İspanya’nın hem zengin çeşitliliğini hem de kronik “birlik” tartışmasını özetliyordu. Bir yandan İspanyol Milli Takımının (La Roja ) zaferi tüm İspanyolları birleştirmiş görünürken, diğer yandan her futbolcunun kendi toprağının sembolünü gururla taşıması, merkezi Madrid ile özerk bölgeler arasındaki o ince dengeyi bir kez daha hatırlattı.

Bu mozaikte birleştirici unsuru ise, futbolcuların omuzlarında dalgalanan sarı-kırmızı “rojigualda “ bayrağının kendisidir. Bugün gördüğümüz kırmızı-sarı-kırmızı İspanyol bayrağı aslında önce bir denizcilik güvenliği projesiydi. 18. yüzyılda İspanyol savaş gemileri, beyaz bayrak kullanan diğer Bourbon devletlerinin gemileriyle karıştırılıyordu. III. Carlos bu sorunu çözmek için uzaktan hemen fark edilen kırmızı ve sarı renkleri seçti. Sebebi tamamen pratikti çünkü uzaktan seçiliyordu, sis içinde fark ediliyordu, savaşta karıştırılmıyordu. Yani bugün milyonlarca insanın ulusal sembolü olan bayrak, aslında önce denizde kolay görülsün diye tasarlanmıştı.

Yani İspanya’nın ulusal bayrağı önce denizde gemileri ayırt etmek için tasarlandı; daha sonra tüm ülkenin bayrağı haline geldi. İspanya bayrağının ismi ”rojigualda”dır. Bu isim İspanyol bayrağının halk arasında kullanılan en yaygın lakaplarından biridir. Kelime iki İspanyolca sözcüğün birleşmesinden oluşur: roji- rojo (kırmızı) ve gualda (sarı). Günlük İspanyolcada sarı rengin karşılığı amarillo olmasına rağmen bayrakta ”gualda” kullanılır.Bu kelime, eskiden reseda luteola adlı bir bitkiden elde edilen parlak altın sarısı boyayı ifade ediyordu. Zamanla bu boyanın verdiği renge de gualda adı takıldı. Dolayısıyla bayraktaki sarı için sıradan amarillo yerine gualda sözcüğü tercih edilmiştir. Bu, bayrağın sarısının altın tonuna yakın, parlak bir sarı olduğunu vurgular.

Kırmızı ve sarı renkler, İspanya’nın eski krallıklarının (özellikle Aragon ve Kastilya) armalarından alınmıştı. 1843’te resmî olarak ulusal bayrak ilan edilen rojigualda, zaman içinde sadece bir devlet sembolü olmanın ötesine geçti. Özellikle merkeziyetçi dönemlerde farklı özerk kimlikleri “İspanyol” şemsiyesi altında birleştiren en önemli unsurlardan biri haline geldi. Milli takımın zafer töreninde hem bölgesel bayrakların hem de bu ortak rojigualdanın bir arada dalgalanması, İspanya’nın zorlu ama sürekli müzakere edilen “birlik içinde çeşitlilik” ilkesinin somut bir yansımasıydı.

Ancak rojigualda, İspanya’nın her........

© Medya Günlüğü