Türkiye’nin son haftalarda yaşadığı fon hadisesi ile alakalı olarak artık elimizde sadece söylentiler yok.

131 fon, 455 bin 758 tekil yatırımcı, tasfiye kararları, soruşturmalar, ara ödeme mekanizması, TMSF havuzu ve iki kez toplanmış bir Fon Koordinasyon Kurulu var.

Kafalardaki deli sorular az çok belli.

Param ne zaman gelecek? Ne kadarı gelecek? Dört ay sonra alırsam bugünkü 1 milyon TL ile aynı 1 milyon TL mi sayılacak? Fonun malvarlığı yetmezse ne olacak? Fonla hiç ilgisi olmadığı hâlde borsada servetinin üçte birini kaybeden ne yapacak?

İkinci Toplantıdan Ne Çıktı?

Fon Koordinasyon Kurulu’nun ikinci toplantısında metin kısa ama içerdiği mesaj önemli.

Kurulda üç ana konu çalışılmış: net yatırım tutarının nasıl hesaplanacağı, ara ödemelere ilişkin ikincil düzenlemeler ve ödeme takvimi. Bir başka önemli ifade de vatandaşlara ilave yük getirilmemesi yaklaşımının benimsenmiş olması.

Buradan şu sonucu çıkarıyorum:

Devlet artık teşhis safhasından ödeme mühendisliği safhasına geçmiş durumda.

İkinci toplantı sonrasında henüz kamuoyuna açıklanmış “ödemeler şu tarihte başlayacak, şu gün bitecek” türünden kesin bir takvim yok.

Fon Kurulu’nun ikinci toplantısının asıl önemi başka yerde: “Net yatırım tutarı nedir?” sorusu resmen masaya yatırılmış durumda.

Bu kavram önümüzdeki haftaların anahtar kelimesidir.

Çünkü SPK, “bugünkü fon fiyatını ödeyeceğiz” demiyor.

“Son açıklanan katılma payı değerini ödeyeceğiz” de demiyor.

Net yatırım tutarı diyor.

Bu arada küçük fakat hayati bir düzeltme yapalım.

SPK’nın resmî metni “hesap başına 1 milyon TL” demiyor. “Her yatırımcıya, her bir fon için ayrı ayrı” diyor.

İkisinin hukuki anlamı aynı değil.

Bir insanın A fonunda 700 bin TL, B fonunda 900 bin TL net yatırımı varsa, şartları karşılaması hâlinde iki fondan toplam 1 milyon 600 bin TL ara ödeme gündeme gelebilir.

Fakat aynı A fonunu iki farklı banka veya aracı kurum hesabında tuttu diye iki ayrı 1 milyon TL hakkı doğduğu sonucunu bugünkü resmî metinden çıkaramayız.

Peki Kime, Ne Kadar Para Ödenecek?

SPK’nın açıkladığı 1 milyon TL’lik ara ödeme mekanizması bugün itibarıyla dört portföy yönetim şirketinin tasfiye kapsamındaki fonları için geçerli:

Tera Portföy, Pusula Portföy, Atlas Portföy ve Hedef Portföy.

Mutabakatı tamamlanan yatırımcının net yatırım tutarını MKK hesaplayacak.

Net yatırım tutarı örneğin 640 bin TL ise ara ödeme en fazla 640 bin TL olacak.

Net yatırım 1 milyon TL ise 1 milyon TL.

Net yatırım 4 milyon TL ise ilk aşamada en fazla 1 milyon TL.

Ve bu para “dosya kapandı, geçmiş olsun” parası değil.

Nihai tasfiye sonunda yatırımcının hak edeceği tutardan mahsup edilecek bir avans olarak görülmeli!

Üstelik ara ödeme yapıldığı anda yatırımcının fon payları silinmiyor. Katılma paylarının iadesi nihai tasfiye aşamasında gerçekleşecek. Uygulama öncelikle para piyasası fonlarından başlayacak.

Şimdi diğer üç şirkete gelelim.

A1 Capital Portföy, Bulls Portföy ve Pardus Portföy için SPK aynı 1 milyon TL’lik ara ödeme mekanizmasını şu ana kadar ilan etmiş değil.

Bu şirketlerde tasfiye sırası belirlenmiş durumda: Önce unvanında “para piyasası” bulunan fonlar ele alınacak, onların içerisinde de yatırımcı sayısı en fazla olandan başlanacak.

Bu ifade para piyasası fonunda olmayan yatırımcılara ödeme yapılmayacak anlamına kesinlikle gelmiyor!

Para Nereden Gelecek?

Burada finansın en eski kuralına dönüyoruz.

Kasada para yoksa önce varlığı nakde çevirirsiniz.

SPK’nın 17 Eylül’de oluşturduğu tasfiye mimarisi tam olarak bunu yapıyor. Tera fonlarının tasfiyesinde Türkiye İş Bankası; diğer altı portföy yönetim şirketinin tasfiye işlemlerinde ise Ziraat Bankası görevlendirildi. Fon portföylerindeki varlıkların yatırımcı menfaati, piyasa derinliği ve likidite koşulları gözetilerek nakde çevrilmesi öngörülüyor. Elde edilen nakit belirlenen ödeme planı doğrultusunda yatırımcı hesaplarına aktarılacak.

Bu hüküm teknik görünür ama piyasayı anlamak bakımından çok değerlidir.

Elinizde 10 milyar liralık hisse bulunabilir.

Ekranda 10 milyar yazar.

Fakat yarın sabah 10 milyarlık satış emri verirseniz elinize 10 milyar geçmeyebilir.

Finans literatüründe buna fire sale, yani yangın satışı problemi deriz. Mecburen satan ile almak zorunda olmayan kişi aynı masaya oturduğunda fiyatı ikinci kişi belirler.

2008’de ABD’de Reserve Primary Fund’un başına gelen de bunun küresel ölçekteki örneklerinden biriydi. Lehman Brothers battığında 62 milyar dolarlık para piyasası fonunun 785 milyon........

© Haber7