1797'de Fransa'nın Aveyron ormanlarında bir avcı grubu, dört ayak üzerinde koşan, çıplak dolaşan ve insanlardan kaçan bir çocuk gördü. Yakalanamadı. Üç yıl sonra, Ocak 1800'de yeniden ortaya çıktı ve bu kez kaçamadı. Yaklaşık 12 yaşındaydı. Konuşmuyordu; hırlıyor, böğürüyordu. Çiğ et tercih ediyor, giysilerini üzerinden yırtıp atıyordu. Kışın en sert günlerinde çıplak ayakla karda yürüyor, hiç acı çekmiyormuş gibi görünüyordu.

Paris'e getirildiğinde dönemin en tanınmış psikiyatristi Philippe Pinel çocuğu inceledi ve kesin bir yargıya vardı: doğuştan zihinsel engelli, eğitilemez. Genç bir doktor olan Jean Marc Gaspard Itard buna ikna olmadı. Ona göre çocuk engelli doğmamıştı; toplumdan ve dilden yoksun büyümüştü, o kadar. Bu iddiayı kanıtlamaya karar verdi.

Itard çocuğun bakımını üstlendi, "O" sesine tepki verdiği için ona Victor adını verdi ve yıllarca sürecek yoğun bir eğitim programına başladı. Sonuç sınırlı bir başarıydı: Victor giyinmeyi, sofrada yemek yemeyi, yatakta uyumayı öğrendi. Empati ve suçluluk gibi karmaşık duygular göstermeye başladı. Ama konuşma konusunda duvara tosladı. Bütün o eğitimin sonunda elde ettiği tek şey, "lait" (süt) ve "Oh Dieu" (Tanrım) gibi bir avuç kelimeden ibaretti. Akıcı konuşmayı hiçbir zaman öğrenemedi(1).

Victor'dan yaklaşık 170 yıl sonra, bu kez Amerika'da, çok benzer bir vaka ortaya çıktı. Genie Wiley, çocuğunun mikrop kapacağından hastalıklı bir paranoya duyan babası tarafından doğduğu günden 13 yaşına kadar karanlık bir odaya, bir sandalyeye ve yatağa bağlı tutuldu. On üç yıl boyunca kimseyle konuşmadı. 1970'te kurtarıldığında yürüyemiyordu, tuvalet eğitimi almamıştı ve konuşamıyordu. Dilbilimciler yıllarca ona dil öğretmeye çalıştı. Genie yüzlerce kelime öğrendi, ama dilbilgisi ona hep kapalı kaldı; kelimeleri yan yana dizebiliyordu ama cümle kuramıyordu. Bu vaka, dilbilimde "Kritik Dönem Hipotezi" adı verilen fikrin en güçlü kanıtı oldu: beynin dil öğrenme kapasitesi ergenlikle birlikte kapanır.

Sayı biraz yanıltıcı olsa da mesele ergenlikten çok daha erken başlıyor. Bir çocuğun ilk dilini kolaylıkla, hiç zorlanmadan öğrenebileceği asıl pencere 0-6 yaş arası. Bu dönemde dille tanışamayan bir çocuk, ergenlik başlangıcına (11-12 yaş) kadar zorlukla da olsa yine öğrenebiliyor. Ama bu ikinci pencere de kapandığında, ilk dili öğrenmek neredeyse imkânsızlaşıyor.

Bunun nedeni beynin fiziksel yapısında.........

© Gazete Pencere