Felsefeye biraz olsun ilgisi olanlar bu yazının başlığındaki iki kavramın nereden geldiğini bilir. Bunları, felsefe tarihinin en önemli filozoflarından Platon’un meşhur diyaloğu Devlet’ten biliyoruz. Aslına bakarsanız ikisi de onun doğrudan dile getirdiği kavramlar değil. Platon yorumcuları sayesinde girdiler hayatımıza.

PLATON DEVLET’TE NE DİYOR?

Platon’a atfedilen filozof kral kavramının bir yorum olarak ortaya çıkışı temel olarak şu pasajdan kaynaklanır: “Filozoflar devletlerde kral olmadıkça ya da bugün kral ve yönetici dediklerimiz gerçek ve ciddi anlamıyla filozof olmadıkça, siyasal güçle filozofluk aynı kişide birleşmedikçe, bugün bu işlerden yalnız birine ya da ötekine kendini veren birçok yaratılışlar böyle davranmaktan alıkonulmadıkça ne sitelerin ne de insan soyunun dertleri bitip tükenmeyecektir sevgili Glaukon. Bu olmadıkça, tasarladığımız site de gerçekleşebileceği kadar gerçekleşemeyecek, gün ışığına kavuşamayacaktır. İşte uzun zamandır söylemekten çekindiğim şey buydu, toplumun kanısına aykırı düşeceğini biliyordum çünkü. Gerçekten de başka türlü ne devlet ne de kişiler için mutluluk yolu olmadığını kavramak kolay değildir.” (Platon, Devlet, V. Kitap, 473d)

Sokrates ile Platon’un kardeşi Glaukon arasında geçen diyalogdan yaptığım bu alıntı, sadece filozof kral kavramının çıkış noktası değil, bence aynı zamanda Platon’un Politeia (Devlet) adlı eserinin en önemli cümlesi. Çünkü Platon’un bu eserinde merkeze aldığı hemen her şeyi özetliyor. Gelin şimdi bu alıntıyı biraz analiz edelim ve onun siyaset felsefesine dair en temel görüşlerini anlamaya çalışalım.

“Filozoflar devletlerde kral olmadıkça ya da bugün kral ve yönetici dediklerimiz gerçek ve ciddi anlamıyla filozof olmadıkça, siyasal güçle filozofluk aynı kişide birleşmedikçe, …” bölümü, çok net anlaşılacağı gibi ya bilge insanlar yönetici olmalı ya da yöneticiler bilge olmalı anlamına geliyor. Bu anlamda, Platon’a göre devleti yönetecek kişiler hem yönetici kumaşına ve lider kişiliğe sahip olmalı hem de çok çok iyi eğitilmeli. Bu eğitim sadece siyaset alanında değil, hemen her alanda olmalı. Bir yönetici hem doğayı hem de insanı anlamalı. Hem geometrinin hem de etiğin evrensel bilgisine sahip olmalı. Astronomi, müzik, matematik, ekonomi bilmeli. Savaş sanatına hâkim çok iyi bir stratejist olmalı. Bunun modern bir okumasını yapacak olursak şunu söyleyebiliriz. Bir insan devlete yönetici olacaksa, multidisipliner ve gerçek anlamda liyakat sahibi biri olmalı.

Alıntıyı analiz etmeye devam........

© Gazete Pencere