Kalabalık bir ada vapuruyla Büyükada’ya ulaştım. İskelede beni Adalar Vakfı Başkanı Ali Erkurt karşıladı. Belediyeye yönelik düzenlenen operasyonun ada halkında yarattığı endişe hissediliyordu. Günlük yaşamın ritminde ada esnafı gelenleri karşılamaya çalışıyor, gençler kalabalık arkadaş gruplarıyla gülüp eğleniyor, bisiklete biniyor, dondurmacı Yusuf yine Maden tarafında tezgahının başında enfes dondurmalarını sunmaya devam ediyordu.

Ali Erkurt’la çekimlerine başladığımız belgesel projem için bir araya geldik fakat konu ada sokaklarında gidip gelen dolmuş benzeri, adalıların “azmanbüs” dediği taşıtlara, Büyükada Rum Yetimhanesiyle ilgili gelişmelere ve sonunda Adalar Müzesi’nde açılan sergiye geldi. Belgeselle ilgili görüşmemizi tamamladıktan sonra Maden bölgesinden yürüyerek Adalar Müzesi’ne ulaştık. Yetimhaneyle ilgili açılan sergiyi merak ediyor, Adalar Vakfı’nın otel projesine nasıl yaklaştığını öğrenmek istiyordum. Dünyanın en büyük ahşap yapılarından biri olan yetimhane aslında başta da bir otel olması için inşa edilmiş, fakat otele izin verilmeyince 1903’ten 1964 yılına kadar Rum yetimhanesi olarak kullanılmıştı.

Bina kent tarihi anlamında önemli bir yere sahip. Birinci Dünya Savaşı yıllarında İttihat ve Terakki hükümeti tarafından binaya el konuluyor, 5.Ordu’nun isteği üzerine önce nekahethane (dinlenme yeri) olarak kullanılıyor, sonra bina Kuleli Askeri Okulu’na tahsis ediliyor. Yetimhane binası savaş sırasında bir süre Alman askerlerine de ev sahipliği yapıyor. Yetimler önce Heybeliada Ticaret Okulu’na ardından Heybeliada Ruhban Okulu’na naklediliyor. 1918-1920 yıllarında Alman General Liman von Sanders binaya yerleşmek için Patrikhane’ye başvuruda bulunuyor. O dönem binada işgal kuvvetleri tarafından adaya yollanan Rus göçmenlerin kaldığı biliniyor. Savaşın ardından 1921 yılında yetimler yeniden binaya yerleştiriliyor. Görüldüğü gibi Büyükada Rum Yetimhanesi sadece yetim çocuklara kucak açan bir yer değil aynı zamanda tarihin de tanığı.

Bu nedenle düzenlenen sergi daha da anlamlı hale geliyor. Adalar Vakfı Başkanı........

© Gazete Pencere