Şeytandan, Korkutucu Derecede Normal ve Aklı Başında İnsanlara

Leonidas Donskis, bir bürokratın, içinde bulunduğu sistemi sorgulamaksızın kendisine verilen görevleri sadakatle yerine getirdiğinde 'vazife bilincine sahip, ahlaklı bir insan' olarak kabul edileceğini belirtir. Yazara göre bunun en somut örneği, Hannah Arendt’in Eichmann davasındaki meşhur 'kötülüğün sıradanlığı' analizidir. 

Eichmann, önemli bir Nazi subayıdır ve soykırımın baş sorumlularındandır. Bununla birlikte o, sıradan zevkleri olan ve diğerleri gibi sosyal aktivitelerde bulunan, ortalama bir insandır. Aslında iyi bir memur olarak kendisine verilen görevleri yapmaktadır. Kötülük için şeytani, canavarca, psikopat bir insan olmak gerekmez. Eichmann gibi sıradan özelliklere sahip, ortalama birçok insan da görevi gereği kötülük yapabilir.

Yani aleladeleşmiş, sıradanlaşmış eylemler içinde sıradan insanlar şeytani bir kötülüğün parçası olabilirler.

Ahlak, vicdan, adalet gibi hususlarda eleştiri yapmak, tespit ya da tavsiyelerde bulunmak ciddi, sorumluluk isteyen bir iştir. Belli bir zemini görmezden gelerek ya da mazur görerek bu bağlamda hüküm verilemez. Bir kumarhanede çalışan kurpiyer aldığı para karşılığında işini yapar ancak kötü bir işin parçasıdır. Bu durum onun da kötü olduğu anlamına gelmelidir. Onu çalışan, emekçi olarak değerlendirmek yanlış hükümlere ulaşmak anlamına gelir.

Despotik bir yönetimin parçası olan memur da bu durumdan sorumludur, bir kötülük varsa onun parçasıdır.

Bu noktada Zygmunt Bauman “Kişinin ayartılmaya izin vermesi günahkarca bir eylemdir, Bundan ötürü ayartılara teslim olmak cezalandırılmayı sonuna dek hak etmektedir.” (sf.45) der. Özellikle modern zamanlarda iktidar ve sermaye gruplarının “kalabalıkları ayartmak için” kesenin ağzını açtıkları düşünülürse kötülüğün ve ahlaki çürümenin ulaştığı boyutlar daha iyi anlaşılır. Yine bu durum da sadece bu topluma özgü........

© Fikir Coğrafyası