menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

TÜRKİYE’YE FORMAT ATILIYOR

25 0
02.06.2026

Bu topraklar, dünyanın en kıymetli arsası gibidir. Herkes bu topraklara sahip olmak istiyor. Bu yüzden jeostratejik önemi bu kadar yüksek olan bu coğrafya üzerinde Batılılar son 200 yılda büyük oyunlar oynadı. 

FORMATIN TARİHE MÂL OLANLARI

1699 Karlofça ve 1718 Pasarofça Antlaşmaları ile Batı karşısında ilk defa mağlubiyetin acısını tadan atalarımız, maalesef sonraki yüzyılda sadece askerî müdahalelerle değil, sosyo-kültürel olarak da Batı ile ilişkilerde ciddî bir müdahaleye maruz kalmıştır. Batı, 1490’larda yaşanan Endülüs etnik temizliğinden sonra ilk hedef olarak Türkleri Balkanlardan temizleyip 1913’te ikinci Endülüs’ü yaşatmışlardır. Ondan sonraki hedef Üçüncü Endülüs’tür; yani Türkleri Anadolu’dan sürüp çıkarmak… 1915’te yaşanan Ermeni İsyanı ve iskânı ile 1984’ten itibaren arttırılan PKK terörünün hedefi de bizlere Üçüncü Endülüs’ü yaşatmaktır.

İLK BÜYÜK FORMAT: CUMHURİYET

Bu kısa tarihi bilgiyi niye hatırlattık…

Balkan, Birinci Dünya ve Millî Mücadele’den sonra bu ülkeye format atılmıştır. 23 Nisan 1920 ve 29 Ekim 1923 tarihlerinde yaşanan “devletin yapısı ve şekli”ndeki değişiklik, “çağdaşlaşma” adına modernitenin bu topraklardaki ilk büyük “format atma” eylemidir. Bu format 1923-1950 arası, kendi kurallarıyla işlemiştir. 1950’de çok partili demokrasiye geçilince, demokrasinin avantajları ve dezavantajlarıyla beraber bol askerî darbeli bir 76 yıl yaşanmıştır. (27 Mayıs 1960, 12 Mart 1971, 12 Eylül 1980, 28 Şubat 1997, 7 Nisan 2007, 15 Temmuz 2016 askerî müdahalelerini unutmayalım.) 100 yıllık bir Cumhuriyet döneminin 76 yılı 6 tane askerî müdahale ve yüzlerce siyasî-politik sarsılmalarla geçiyorsa; merkez kitlede Demokrat Parti, Adalet Partisi, Anavatan Partisi ve Ak Parti tecrübesi yaşanıp sol gelenekte tek parti olarak CHP egemenliği sürüyor ve arada 1970’ten itibaren daha keskin Milliyetçi Hareket Partisi ve Milli Nizam Partisi, Milli Selamet Partisi, Refah Partisi, Fazilet Partisi gibi partiler hayatiyetini devam ettiriyorsa, bu ülkeye atılan format henüz oturmamış demektir. 100 yılda bu kadar askerî müdahale ve bu kadar parti kurulup kapatılması bunu gösterir. 

PARTİLERE ATILAN FORMATLAR

Yaşanan 103 yıllık cumhuriyet tecrübesi esnasında merkez sağda bu kadar parti kurulmuş; hiç birisi uzun ömürlü olamamış. Yani formatı tutturamamış. Millî görüş geleneği partilerini ikide bir yenilemek zorunda kalmış; MHP tabanının ideolojik kitleri olan ülkücüler, 1992’den beri fraksiyonlara bölünmüş ve şu anda 8 resmî partisi olan bir hareket haline getirilerek formatın bir unsuru şekline dönüştürülmüş. Daha........

© Enpolitik