Küresel jeopolitik risk­lerin tetiklediği ma­liyet artışları ve pa­halanma süreci hız kesmeden devam ederken, haziran ayın­da dış ticaret çarkları yeniden hızlandı ve hem ihracat hem de ithalatta fiziki mal hareke­tinde çift taraflı belirgin bir to­parlanma yaşandı.

Türkiye İstatistik Kuru­mu’nun (TÜİK) açıkladığı ha­ziran ayı dış ticaret endeksle­ri, haziranda yüksek fiyat düze­yine rağmen hem ihracat hem ithalatta miktar bazında kay­da değer artış olduğunu orta­ya koydu. İhracat birim değer (fiyat) endeksi önceki yılın ay­nı ayına göre yüzde 12,6 artar­ken, miktar endeksinde yüzde 8,1 oranında bir artış gerçek­leşti. İthalatta da birim değer yüzde 12,9, miktar yüzde 9 artış gösterdi. İthalat ihracata göre hem fiyatta hem miktar bazın­da daha hızlı arttı.

Yılın başın­dan itibaren yükselen gerilim ve savaşın küresel ekonomide yol açtığı sıkıntıların yansıması dış ticarette fiyatları yükseltir­ken miktar bazında daralmaya yol açmıştı. Özellikle ihracat ve ithalat fiyatlarının yüzde 14,2 arttığı mayıs ayında ihracat miktarı yüzde 20,8, ithalat mik­tarı yüzde 21,8 daralmıştı. Ha­ziran gelişmeleri, Türkiye’nin bu ayda ticari damarlarını ye­niden açmayı ve mal hareketi­ni başlatmayı başardığını; an­cak bunu çok daha yüksek bir ithalat faturası ile yapabildiğini gösterdi.

Jeopolitik şokun, dış ticarette miktar daralması şek­lindeki fiziki etkisi haziranda hafiflemeye başladı, ancak bu gerilimin ithalatta yarattığı ma­liyet yükü kalıcı bir baskıya dö­nüşmüş bulunuyor. Piyasaların mal sevkiyatında sorunları aş­tığını, ancak bunu daha yüksek bir ithalat faturası ödeyerek ba­şardığı görülüyor.

Ana faktör enerjideki pahalanma

Dış ticaret endekslerinin alt detayları “Jeopolitik risklerin gölgesinde pahalı adaptasyon” durumuna işaret ediyor. Veriler, pahalanmanın ana kaynağının enerji olduğunu net biçimde or­taya koyuyor. Haziran itibarıyla yıllık bazda “Yakıtlar” kalemin­de birim değer; ihracatta........

© Dünya