Dünyada her gün trilyonlar­ca dolar bankalar, fonlar, şirketler, merkez bankaları ve dijital platformlar arasında do­laşıyor. Fakat serbest dolaşım artık geride kaldı. Bu büyük finans tra­fiğinin görünmeyen kontrol nok­taları, listeleri ve adeta “zaptiyele­ri” var. Birisi Washington merkez­li “ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC)”, bir diğeri Paris merkezli, bağımsız ama G-7 insiyatifiyle kurulan ve OECD ile aynı ofisi paylaşan “Mali Eylem Görev Gücü (FATF)”.

OFAC şirketleri, kişileri, banka­ları ve ülkeleri yaptırım mekaniz­masıyla doğrudan hedef alabiliyor; FATF ise ülkelerin kara para akla­ma ve terörizmin finansmanıyla mücadele sistemlerini değerlendi­rerek onları uluslararası finans sis­teminin risk haritasına yerleştiri­yor. Sonuçta alınan bir karar bazen milyarlarca dolarlık ceza, bazen sermaye çıkışı, bazen de bir ülke­nin finansman maliyetinin yüksel­mesi anlamına geliyor.

Benzer alanda çalışan diğer ak­törlere de değinecek olursak FATF kuralları ve standartları belirliyor; OFAC yaptırım uyguluyor; Fin­CEN ve MASAK mali istihbarat üretiyor; Egmont bu istihbaratın ülkeler arasında dolaşmasını sağ­lıyor; AMLA Avrupa’da denetimi merkezileştiriyor; BM ise uluslara­rası yaptırım rejimleri oluşturuyor.

OFAC: Washington’dan dünya­nın para trafiğine müdahale

OFAC, ABD Hazine Bakanlığı bünyesindeki Office of Foreign As­sets Control. Temel görevi Ameri­kan dış politikası ve ulusal güvenli­ği doğrultusunda ekonomik ve mali yaptırımları uygulamak. Hukuken Amerikan kurumu olmasına rağ­men doların rezerv para ve ulusla­rarası ödeme aracı olarak merkezi konumu OFAC’a fiilen küresel bir etki alanı sağlıyor.

Bir Türk şirketi Dubai’den mal alıp ödemeyi Londra’daki banka üzerinden gerçekleştirse bile do­lar kullanılması, Amerikan ban­kacılık sisteminin işlem zincirine girmesi veya yaptırım listesindeki bir kişiyle temas edilmesi halinde OFAC riski doğabiliyor. İşte bu ne­denle bugün uluslararası bankala­rın compliance departmanlarında binlerce uzman işlem ve müşteri taraması yapıyor.

OFAC’ın kendi verilerine göre Amerikan Adalet Bakanlığı ve di­ğer düzenleyici kurumlarla bir­likte yürütülen büyük dosyalarda ekonomik sonuç milyarlarca do­ları bulabiliyor. En çarpıcı tarihsel örneklerden biri Fransız BNP Pa­ribas’dır. Sudan, İran ve Küba bağ­lantılı yaptırım ihlalleri nedeniyle 2014’te yaklaşık 8,9 milyar dolarlık cezai müsadere kabul edildi. Ameri­kan makamlarının tespitlerine göre banka sekiz yıllık dönemde yaptırım kapsamındaki taraflar adına ABD fi­nans sistemi üzerinden yaklaşık 8,8 milyar dolar hareket ettirmişti.

Dijital para da bu sistemden ka­çamadı. Global kripto platformu Binance’in 2023 OFAC uzlaşma­sı 968,6 milyon dolar oldu. Rusya sanctionlarından sonra daha çar­pıcı rakam işlem........

© Dünya