Şikago Üniversitesi’nde siyaset teorisyeni olan Chiara Cordelli ‘’Kapitalizmin Yanlışı’’nın onun gayrışahsî olması olduğunu söylüyor.  Öyle anlaşılıyor ki ona göre, onu yöneten hiç bir kimse olmadığı için, piyasa üzerinde herhangi bir demokratik kontrol var olamaz, piyasada hiç kimse halktan talimat almamaktadır. Bu durumda, sisteme yabancılaşmaktan başka çaremizin olmadığını düşünüyor gibidir; çünkü piyasa kendisiyle bağlantı kurabildiğimiz bir kişi değildir.  

Cordelli’nin kapitalist sistem tanımı yerinde görünmektedir (en azından bu bakımdan). Onun bu durumun hayıflanılacak bir şey olduğu görüşü ise kanaatimce yanlıştır. Cordelli’nin problem olarak gördüğü şeyi ben serbest piyasanın gerçek avantajı olarak görüyorum.    

Cordelli elbette, zamanın ruhundan bir şey yakalamaktadır.  Malum, insanlar kötü durumları için kınanacak hiç bir fail var olmasa bile haksız olarak arkada bırakıldıklarından, adaletsiz muamele gördüklerinden, hatta cebre maruz kaldıklarından sıkça şikâyet ederler. Meselâ üniversitedeki öğrencilerim sık sık işçilere nasıl cebir uygulandığından bahsederler. Gerçi işçiler işlerini kabul ettikleri sırada onlara yalan mı söylendi veya bir şekilde aldatıldılar mı diye sorulduğunda, öğrenciler öyle olmadığında mutabıktırlar. Bu sefer işçilerin nasıl hem işlerini özgürce kabul edip hem de onları aynı zamanda kabul etmeye nasıl zorlanmış olabileceklerini sorduğıumda, cevaben, işveren onlara herhangi bie yanlış yapmamış olsa bile ‘’içinde bulundukları şartlar onlara bir tercih bırakmamıştır, bu nedenle halihazırdaki işlerini kabul etmeleri zora dayanmaktadır’’ gibi bir şey söylerler. 

Belki de........

© Diyalog Gazetesi