Eskiden çok söylenen bir söz vardı:

“Borç yiğidin kamçısıdır.”

Bu söz, borcu öven bir söz değildi. Borçlanmayı teşvik de etmiyordu. Tam tersine, arkasında çok güçlü bir ahlak ve çalışma kültürü vardı.

Çünkü o günün insanı için borç, yalnızca ekonomik bir yükümlülük değildi; aynı zamanda bir namus ve itibar meselesiydi.

Birinden borç aldıysanız, söz verdiğiniz gün ödemek zorundaydınız. Ödeyememek insanı mahcup ederdi. Verilen söz senetten, karakter bazen teminattan daha kıymetliydi.

İşte “borç yiğidin kamçısıdır” sözü tam burada anlam kazanıyordu.

İnsan borçlandığında rehavete kapılmazdı. Tam tersine daha fazla çalışır, daha erken kalkar, gerekirse fazla mesai yapar, ikinci bir iş bulur, harcamalarını kısar ve borcunu kapatmak için bütün gücünü ortaya koyardı.

Kamçı insanın sırtında değil, vicdanındaydı.

Üstelik bu çalışma bazen borcun ödenmesinden daha büyük bir sonuç doğururdu. Borcunu kapatmak için işini büyüten, fazla çalışan, yeni maharetler kazanan insan; borç bittikten sonra da kazandığı çalışma disiplinini sürdürür, böylece geleceğini daha sağlam kurardı.

Borç aynı borç ama insanın borçla kurduğu ilişki büyük ölçüde değişti.

Çünkü ekonomik sistem de değişti, tüketim kültürü de değişti, insanın ihtiyaç kavramı da değişti.

Eskiden çoğu insan ihtiyacı olduğu için borçlanırken, bugün insanlara henüz kazanmadıkları parayı harcamaları sistematik biçimde teklif ediliyor.

Kredi kartları, ihtiyaç kredileri, taksitler, kredili mevduat hesapları, “şimdi al sonra öde” anlayışı...

Modern tüketim düzeni insana sürekli aynı şeyi fısıldıyor:

“Paran yoksa da tüket.”

İşte tehlike burada başlıyor.

Çünkü borç, üretim ve yatırım için kullanılan kontrollü bir araç olmaktan çıkıp hayat standardını finanse eden sürekli bir mekanizmaya dönüşürse artık kamçı olmaktan çıkar, prangaya dönüşür.

İnsan çalışır ama kazandığını geçmişte yaptığı tüketimin borcuna verir.

Maaş gelir, faiz gider.

Yeni ay başlar, eski ayın hesabı kapanmamıştır.

Bir kredi diğerini kapatır. Bir karttan çekilen para diğer kartın borcuna yatırılır. İnsan bir süre sonra gelecekte kazanacağı geliri bugünden tüketmeye başlar.

Bunun........

© Diriliş Postası